Kujawsko – Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie w zakresie operacji pn. „Praktyki zapewniające zrównoważony rozwój gospodarstw ekologicznych w świetle wyzwań środowiskowych” w ramach interwencji „I.14.2 Kompleksowe doradztwo rolnicze – moduł 2 Doradztwo grupowe” zorganizował dwudniowy wyjazd studyjny dla rolników należących do grupy doradczej. Celem wyjazdu było poznanie gospodarstw położonych w województwie wielkopolskim oraz dolnośląskim. Rolą wyjazdu było usprawnienie przepływu wiedzy i informacji w zakresie rozwoju gospodarstw ekologicznych oraz budowanie sieci współpracy między rolnikami z różnych województw.
Podczas wyjazdu rolnicy odwiedzili 4 gospodarstwa rolne oraz jedną przetwórnię zajmującą się produkcją nabiału. Większość poznanych gospodarstw jest objętych systemem rolnictwa ekologicznym od ponad 20 lat. Rolnicy mają ogromne doświadczenie oraz specjalistyczną wiedzę w prowadzeniu produkcji rolnej w systemie rolnictwa ekologicznego.
Pierwszym odwiedzonym gospodarstwem była Zagroda Szczęśliwych Zwierząt Sp. Z.o.o w miejscowości Białęgi, w gminie Murowana Goślina w województwie wielkopolskim. Właściciele gospodarują na powierzchni 230 ha, certyfikat rolnictwa ekologicznego uzyskali
w 2018 roku, natomiast od 2022r. posiadają certyfikat Demeter potwierdzający gospodarowanie zgodzie z wymaganiami rolnictwa biodynamicznego. Pani Mariola Szymonik, prezes gospodarstwa opowiedziała nam o specyfice Zagrody Szczęśliwych Zwierząt. Oprócz typowej produkcji rolnej oraz przetwórni mleka, w gospodarstwie funkcjonuje sklep z produktami ekologicznymi, restauracja oraz baza dydaktyczna. Właściciele gospodarstwa duży nacisk kładą na edukację społeczeństwa na temat bioróżnorodności, świadomości konsumenckiej, zasad gospodarowania w zgodzie z naturą oraz dobrostanu zwierząt. Hodują 50 sztuk bydła różnych ras, m.in. Jersey, Brown Swiss oraz bawoły, w planach mają wprowadzenie bydła rasy Angus. Posiadają stawy zarybione pstrągami, zazwyczaj roczna sprzedaż ryb waha się w granicach 400-600 sztuk. Schronienie w Zagrodzie Szczęśliwych Zwierząt znalazły świnie wietnamskie odebrane interwencyjnie, sarny, kozy, a nawet zranione jastrzębie.
Drugim miejscem, które odwiedzili uczestnicy wyjazdu była Wańczykówka należąca do Lucyny i Sylwestra Wańczyk. Przetwórnia znajduje się w miejscowości Krzeszów w gminie Kamienna Góra, gospodarstwo natomiast w Golińsku w gminie Mieroszów w województwie dolnośląskim. Państwo Wańczyk swoje gospodarstwo, prowadzą w systemie rolnictwa ekologicznego od 2005 roku. Zaczynali od 2 ha ziemi, aktualnie uprawiają 100 ha, hodują 63 krowy, 70 kóz. Docelowo stado krów ma liczyć około 70 sztuk, a kóz 150 sztuk. Obecnie rolnik przetwarza 1000 l mleka dziennie, w chwili obecnej dokupuje mleko krowie, kozie i owcze z Czech i ze Słowacji. Pierwszy ser wyprodukowali w 2007 roku, od 2012 roku Wańczykówka funkcjonuje jako firma produkująca ser. W ofercie posiadają szeroką gamę produktów, m. in masło, jogurty, śmietanę, twarogi, sery pleśniowe, twarde długo dojrzewające. Serów o bardzo oryginalnych nazwach jest kilkadziesiąt gatunków. Państwo Wańczyk prowadzą szkolenia dla osób, które chcę poznać albo podszkolić rzemiosło serowarskie. Sery z Wańczykówki od wielu lat są nagradzane w różnych konkursach, zdobywają nagrody nawet na międzynarodowych arenach. Państwo Wańczyk zajmują się doradztwem technologicznym dla małych przetwórców mleka, piszą i wdrażają projekty serowni dostosowane do indywidualnych potrzeb. Działają w Stowarzyszeniu Serowarów Farmerskich i Zagrodowych ciągle podnosząc kwalifikacje. Podczas wizyty studyjnej podzieli się z członkami grupy doradczej swoją wiedzą oraz zdobytym dotychczas doświadczeniem. Opowiedzieli o procedurach niezbędnych do założenia przetwórni, o tym jak zaplanować produkcję oraz przygotować surowiec do produkcji (pasteryzacja, zaprawianie, koagulacja). Uczestnicy dowiedzieli się jakiego sprzętu używać, jak prowadzić dokumentację produkcyjną. Otrzymali wskazówki jak zrobić szereg produktów, m.in ser kwasowo – podpuszczkowy, ser podpuszczkowy, francuski, pleśniowy czy jogurt. Od niedawna klienci oprócz możliwości zakupu produktów w sklepie przy gospodarstwie, oraz innych sklepach współpracujących z Wańczykówką, na targach czy festynach mogą zrobić zakupy przez stronę internetową. Gospodarstwo i przetwórnia cały czas się rozwijają, rolnicy mają w planach prowadzić hodowlę i chów trzody chlewnej. Oprócz typowych roślin rolniczych uprawianych głównie na paszę, prowadzą produkcję warzywnicza na powierzchni 3,5 ha.
Kolejnym odwiedzonym miejscem było gospodarstwo pana Roberta Pokrzywy położone w miejscowości Mieroszów. Rolnik gospodaruje na powierzchni 70 ha, certyfikat rolnictwa ekologicznego posiada od 2003 roku. Aktualnie posiada stado bydła mięsnego liczące 55 sztuk oraz 7 klaczy rasy śląskiej. Produkcja polowa jest zaplanowana tak by zaspokoić potrzeby paszowe utrzymywanych zwierząt. Z uwagi na gospodarowanie na słabych glebach i górzystym terenie plony nie są zbyt obfite, szczególnie w latach dotkniętych suszą.
Po odwiedzeniu opisanych gospodarstw rolnicy z grupy doradczej udali się na nocleg do Agroturystyki Pod Srebrną Górą. Gospodarstwo jest pięknie położone, leży u stóp Srebrnej Góry, na południowym zboczu Gór Kaczawskich w Jeżowie Sudeckim. Z łagodnego szczytu rozciąga się wspaniały widok na całą Kotlinę Jeleniogórską, Karkonosze oraz Góry Izerskie. Właściciele gospodarstwa, państwo Agata i Zbigniew Wolak prowadzą gospodarstwo ekologiczne od 2002 roku na powierzchni 15 ha. Hodują bydło mięsne, drób oraz uprawiają warzywa, które serwują gościom, którzy korzystają z bazy noclegowej i gastronomicznej gospodarstwa. Warzywa sprzedawane są również okolicznym mieszkańcom.
Ostatnim odwiedzonym gospodarstwem było gospodarstwo Agropol Sp. z o.o. pana Stanisława Chomy w miejscowości Rybnica, w gminie Stara Kamienica, w powiecie karkonoskim. Pan Stanisław wraz z synem Romanem gospodaruje na 734 ha, głównie są to ziemie klasy 4, 5 i 6. Jednak ogromna wiedza, doświadczenie oraz bardzo dobry, specjalistyczny sprzęt pozwalają osiągać plony na zadawalającym poziomie. Gospodarstwo jest prowadzone w systemie rolnictwa ekologicznego od 2002 roku. Rolnicy głównie uprawiają pszenicę, pszenżyto, owies i grykę. Bardzo dbają o bilans materii organicznej, dlatego stosują poplony o bogatym składzie gatunkowym oraz wsiewki z roślin bobowatych drobnonasiennych. Cała słoma z upraw zostaje wymieszana z glebą. Gospodarstwo dysponuje bardzo nowoczesnym parkiem maszynowym, dostosowanym do powierzchni gruntów ornych oraz specyfiki rolnictwa ekologicznego. W gospodarstwach ekologicznych mechaniczna walka z zachwaszczeniem jest kluczowym elementem agrotechniki. Rolnicy z grupy doradczej szczególnie zainteresowali się broną łańcuchową z talerzami, która jest najczęściej używanym sprzętem. Gospodarstwo dysponuje olbrzymią powierzchnią magazynową, głównie w postaci silosów zbożowych, jest w stanie przechować 2 tysiące ton ziarna. Czasem płody rolne prosto z pola jadą do odbiorców. Głównymi kontrahentami są firmy z Niemiec, Szwajcarii i Austrii.
Spotkania rolników z naszego województwa z odwiedzanymi rolnikami były bardzo owocne. Właściciele gospodarstw podzielili się z członkami grupy swoją wiedzą oraz wieloletnim doświadczeniem. Opowiedzieli o wyzwaniach, z którymi się mierzą na co dzień,
o długofalowych działaniach, które są konieczne do uzyskania trwałych efektów w rolnictwie ekologicznym. Zobrazowali korzyści gospodarowania w sposób ekologiczny zarówno pod względem środowiskowym jak i ekonomicznym. Zaprezentowali praktyki związane
z organizacją sprzedaży produktów ekologicznych, tworzeniem lokalnych sieci dystrybucji oraz współpracą z kooperatywami. Uczestnicy grupy dowiedzieli się, jak rolnicy budują swoją markę, promują produkty i nawiązują relacje z lokalną społecznością. Wymiana doświadczeń oraz ogromna wiedza przekazana przez odwiedzanych rolników, którzy są ekspertami w swojej dziedzinie z pewnością przyczyni się do rozwoju gospodarstw rolników z grupy doradczej.
Opracowała:
Ilona Oleś