Dokarmianie ptaków to temat powracający każdej zimy. Kiedy dzień robi się coraz krótszy, a temperatury spadają poniżej zera, wielu z nas chętnie pomaga ptakom przetrwać ten trudny dla nich okres. Dokarmianie ptaków to jedna z form ochrony ptaków i dobra okazja do praktycznej lekcji przyrody dla dzieci. Kształtowanie świadomości ekologicznej od najmłodszych lat to cenna nauka, która będzie procentować w późniejszym życiu. Warto więc, by ta lekcja była prawidłowa i uczyła dobrych nawyków. Dlatego dobrze przypomnieć sobie kilka ważnych zasad dotyczących dokarmiania ptaków w czasie zimy.
Karmnik dla ptaków
Systematyczność
Pamiętajmy, że ptaki to zwierzęta dzikie, które same powinny zdobywać swój pokarm. Oczywiście warto im w tym pomóc, należy jednak pamiętać, że przyzwyczajanie ich do łatwego pokarmu prowadzi do utraty ich naturalnego instynktu. Ptaki bardzo szybko przyzwyczajają się do miejsca i pory karmienia. W mroźne dni, dzięki naszej pomocy są w stanie szybciej i łatwiej znaleźć pokarm. Dzięki temu mogą oszczędzić energię, której zimą zużywają bardzo dużo w celu utrzymania prawidłowej temperatury ciała. Dlatego dokarmianie ptaków to zobowiązanie na długi czas, a nie tylko kilka dni! Dokarmiajmy ptaki albo regularnie, albo wcale. Zostawienie ich w mroźny dzień bez pokarmu, wyrządzi dużo więcej krzywd niż cały pożytek z dokarmiania.
Kiedy zacząć?
Wiosną, latem i jesienią przyroda jest bogata w składniki, którymi żywią się ptaki. Problem zaczyna się gdy spadnie śnieg lub temperatura spadnie poniżej zera. Wtedy jest właśnie odpowiedni moment na dokarmianie ptaków. Karmienie należy zacząć gdy pogoda utrudnia zwierzętom żerowanie i zdobywanie pożywienia. Nie kierujmy się więc kalendarzem, a pogodą za oknem. Podczas bezśnieżnej i bezmroźnej zimy, ptaki powinny spokojnie poradzić sobie same i zdobywać pokarm z otoczenia. Nie oznacza to, że nie możemy im pomóc. Warto posadzić w ogrodzie drzewa i krzewy, których owoce zimą będą stanowić pokarm dla ptaków. Mowa tu o aronii, jarzębinie czy czarnym bzie.
Modraszka zwyczajna
Ptasie przysmaki, czyli czym karmić.
W mroźne dni ptaki potrzebują wysokokalorycznych pokarmów tłuszczowych. Najlepiej sprawdzi się ziarno słonecznika, ale pestki dyni, proso, kukurydza, owies, pszenica czy rozdrobnione orzechy to także świetny wybór. Ptaki chętnie zjedzą tez surowe i suszone owoce. Popularnym przysmakiem są także kule tłuszczowo-nasienne, które można kupić w większości sklepów zoologicznych, ale też spożywczych. Taką kulę można też łatwo zrobić samemu. Wystarczy wymieszać roztopiony, niesolony smalec z różnymi ziarnami i uformować kule, lub umieścić powstałą masę, np. w papierowym kubeczku czy połówce wydrążonej pomarańczy. Świetnie sprawdzi się też cienki plaster niesolonej słoniny, który jest przysmakiem sikorek. Pokarm możemy umieścić w karmiku lub powiesić na drzewie, w miejscu które będzie niedostępne dla drapieżników polujących na ptaki. O czystość karmika należy dbać, by uniknąć przenoszenia chorób i nie dopuścić by ptaki zjadały stary czy zepsuty pokarm. Dla ptactwa wodnego zimującego przy zbiornikach wodnych najlepszym pożywieniem będą gotowane (bez soli!) warzywa- buraki, pietruszka, marchew, ziemniaki. Pamiętajmy tylko, aby zostawić je gdzieś na brzegu, a nie wrzucać do wody, gdzie ptaki te przebywają. Najważniejsze, aby pokarm był świeży, nie zepsuty i nie solony. Resztki ludzkiego jedzenia nie nadają się dla ptaków i mogą im bardzo zaszkodzić.
Dlaczego nie chleb?
Układ pokarmowy ptaków nie jest przystosowany do jedzenia pieczywa. Chleb nie zawiera żadnych składników odżywczych, które są dla ptaków cenne, za to wiele takich, które mogą im zaszkodzić. Oczywiście głodne ptaki zjedzą wszystko, ale skutki mogą być dla nich tragiczne. Większość pieczywa produkowana jest z wysoko przetworzonej mąki, z dużymi ilościami soli, ulepszaczy i konserwantów. Sól jest szczególnie niebezpieczna ponieważ zaburza gospodarkę wodną ptaków, powoduje choroby nerek i prowadzi do odwodnienia. Chleb może też doprowadzić do śmierci głodowej. Wypełnia żołądek dając uczucie sytości, nie dostarcza jednak niezbędnych składników odżywczych. Często powoduje też powstanie gazów trawiennych, które uniemożliwiają ptakom pobieranie pokarmu. Oprócz tego spożywanie przez ptaki pieczywa powoduje kwasicę, której następstwem są liczne choroby – osteoporoza, zwyrodnienia stawów czy cukrzyca. U ptactwa wodnego, spożywanie pieczywa powoduje chorobę zwaną zespołem anielskiego skrzydła. Schorzenie polega na deformacji stawów i wykrzywianiu się skrzydeł. Lotki zamiast układać się wzdłuż ciała ptaka, zaczynają rosnąć prostopadle, nienaturalnie odstając od korpusu na boki. Choroba u osobników dorosłych jest nieuleczalna i w jej wyniku ptaki nie mogą latać.
Woda
Dokarmiając ptaki, nie można zapomnieć o wodzie. W letnie, upalne dni warto wystawić ptakom płaskie naczynie z chłodną wodą. Jednak woda potrzebna jest ptakom cały rok. Zimą gdy dostęp do wody jest szczególnie utrudniony, także jest to ważne. Wystarczy miseczka, lub spodek wypełniony ciepłą wodą – w mroźne dni dłużej pozostanie niezamarznięta.
Aż przyjdzie wiosna
Dokarmianie należy regularnie kontynuować do momentu, gdy stopnieje śnieg i pojawią się pierwsze oznaki wiosny. Wówczas przestajemy dokładać pokarm i chowamy karmnik. Zachęci to ptaki do szukania pożywienia w naturalnym środowisku, gdzie wiosną jest go pod dostatkiem. A my w tym czasie możemy pomyśleć o zasadzeniu w naszym ogrodzie gatunków drzew i krzewów, które zimą będą naturalną stołówką dla ptaków, np. dzika róża, kalina koralowa, głóg, bez czarny, jarząb pospolity.
Marta Poła, KPODR
Źródła:
https://wfos.gdansk.pl/dokarmianie-ptakow-kiedy-i-czym/
https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/jak-dokarmiac-ptaki-zima-by-im-nie-zaszkodzic
https://otop.org.pl/ptasie-porady/dokarmianie/czym-i-jak-dokarmiac/
Zdjęcia: