Wrzosy zaczynają kwitnienie na przełomie sierpnia i września, ale to teraz – w październiku, kiedy większość roślin w ogrodzie czy na balkonie przekwita, wrzosy cieszą najbardziej, rozświetlając ponurą jesienną aurę swoją paletą barw.
Wrzos zwyczajny (Calluna vulgaris) to wieloletnia, zimozielona krzewinka o drewniejących pędach. Osiąga wysokość od 20 do 50 cm wysokości (w warunkach naturalnych nawet do 1 m wysokości). Preferuje środowisko ubogie i kwaśne i takie warunki należy zapewnić, aby z powodzeniem uprawiać wrzosy w swoim ogrodzie. Wrzos jest rośliną światłolubną i w takich warunkach o wiele lepiej rośnie. Posadzony w cieniu bardzo słabo się krzewi i kwitnie. Wyhodowano liczne odmiany wrzosów, różniące się terminem kwitnienia, formą wzrostu, a także kolorem i wyglądem kwiatów. Najczęściej spotykane są te w odcieniach różu i fioletu o różnej intensywności, ale występują też w innych kolorach: białe, żółte, czerwone.
W środowisku naturalnym wrzosy występują na terenach iglastych i torfowiskach. W Polsce jest to gatunek pospolity, występujący praktycznie na całym obszarze kraju. Rośnie w różnych zbiorowiskach roślinnych, od suchych piasków po bagna, ale zawsze na glebach ubogich i kwaśnych, co czyni go gatunkiem wskaźnikowym dla takich gleb.
Wrzosowisko
Sadzenie
Najlepszy termin na sadzenie to przełom września i października. Gleba nagrzana jest po lecie, a termin jesienny pozwoli na dobre zakorzenienie się roślin przed zimą. Wrzosy sadzi się w podłoże kwaśne, dobrze przepuszczalne, najlepiej w mieszaninę ziemi ogrodowej i kory iglastej, torf lub gotową mieszankę dedykowaną roślinom wrzosowatym. Przy odpowiedniej pielęgnacji, wrzosy, zwłaszcza te posadzone na rabacie, będą ozdobą na długie lata. Rośliny te nadają się także do nasadzeń w donicach na balkonie, trzeba tylko pamiętać o zapewnieniu drenażu, ponieważ wrzosy są wrażliwe na zaleganie wody w strefie korzeniowej.
Wrzosy z bylinami
Pielęgnacja
Wrzosom trzeba przede wszystkim zapewnić kwaśne podłoże. W tym celu można użyć nawozu przeznaczonego do wrzosów, lub wykorzystać ściółkę z kory sosnowej lub igliwia. Oprócz zakwaszenia gleby, ściółka będzie chronić rośliny przed przesuszaniem podłoża na co są szczególnie wrażliwe z powodu płytkiego systemu korzeniowego. Taki zabieg spełni więc dwie funkcje. Niezbędną czynnością pielęgnacyjną jest przycinanie wrzosów wiosną, najlepiej na początku kwietna. Należy ściąć przekwitnięte kwiatostany, co spowoduje zagęszczenie się krzewinki i obfite kwitnienie w nadchodzącym sezonie. Oprócz ściółkowania i wiosennego cięcia warto wrzosy regularnie podlewać i okryć je przed zimą. Mimo, że są w pełni mrozoodporne, warto przykryć je w listopadzie gałązkami świerkowymi lub agrowłókniną.
Miód
Pisząc o wrzosach nie można nie wspomnieć o tym, że jest to ceniona roślina miododajna, która licznie odwiedzana jest przez zapylacze, co z kolei ma realny wpływa na zwiększenie bioróżnorodności. Miód wrzosowy uważany jest za jeden z najlepszych miodów kwiatowych. W stanie płynnym ma czerwonobrunatne zabarwienie i galaretowata konsystencję, a jego odwirowanie z plastrów nie jest łatwe. Miód wrzosowy ma charakterystyczny aromat i słodko-gorzki smak. Posiada właściwości lecznicze i jest stosowany przy zapaleniu dróg moczowych, kamicy nerkowej i oraz przy zapaleniu jelit. Warto wspomnieć, że zawiera inhubinę, która hamuje rozprzestrzenianie się wirusów i bakterii w organizmie człowieka, przez co miód z powodzeniem może być stosowany w leczeniu przeziębień i chorób grypopodobnych. Stosowany jest jako dodatek wzbogacający smak potraw, a w kosmetyce stosowany jest w zabiegach regeneracyjnych i odmładzających skórę. Miód wrzosowy czasem zostawiany jest pszczołom na zimę, ponieważ zapewnia pasiece dobre zimowanie.
Kompozycja balkonowa z wrzosami
Wrzosy to doskonały wybór na ożywienie jesiennych rabat. Ogromny wachlarz dostępnych odmian gwarantuje, że każdy znajdzie coś, co mu się spodoba. Wrzosy najlepiej prezentują się posadzone w większych grupach, sadzone po kilka sztuk w jednym kolorze. Pięknie prezentują się na tle innych roślin, o kontrastowych kolorach. Są świetnym uzupełnieniem wśród innych gatunków, najlepiej takich, które preferują kwasolubne warunki glebowego. Dobrze komponują się z niskimi trawami ozdobnymi, bylinami czy iglakami. Wśród wrzosów warto posadzić także rośliny cebulowe, które wiosną pięknie wypełnią rabatę w momencie, kiedy wrzosy trzeba będzie przyciąć. Ich niewielkie rozmiary sprawiają, że nadają się nawet do małych ogrodów czy na balkon. Sadzone w donicach pięknie wyglądają w towarzystwie dyń tworząc jesienne kompozycje.
Marta Poła KPODR w Minikowie
Literatura:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Mi%C3%B3d_wrzosowy
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wrzos_zwyczajny
Zdjęcia: Marta Poła KPODR w Minikowie, pl.freepik.com