Statystyczny Polak wytwarza średnio 376 kg odpadów komunalnych rocznie, co wynika z danych przedstawionych przez Główny Urząd Statystyczny w jednej z ostatnich dostępnych analiz gospodarki mieszkaniowej i infrastruktury komunalnej z 2024 roku. By wspierać system segregacji odpadów wprowadzono mechanizm – system kaucyjny. Jego zadaniem, jest osiągnięcie konkretnego celu – wysokiego poziomu selektywnej zbiórki opakowań i odpadów opakowaniowych. O systemie kaucyjnym słyszymy każdego dnia w radio czy telewizji. Czym jest więc powyższy system? W artykule poniżej postaram się nieco przybliżyć ten temat.
System kaucyjny to mechanizm promujący recykling i ponowne wykorzystanie opakowań. W Polsce działa on od 1 października 2025 roku. W sklepach zaczęły pojawiać się napoje w opakowaniach objętych systemem, a więc takie, na których znajduje się wyraźny znak kaucji z jej kwotą. Do końca 2025 roku w sprzedaży można było kupić napoje zarówno w opakowaniach będących w systemie, jak i te, które zostały wyprodukowane wcześniej (lecz jedynie do wyczerpania ich zapasów).
Znak kaucji i kod kreskowy na butelce PET
Jakie opakowania są objęte kaucją?
– butelki PET na napoje o pojemności do 3 l – 0,50 zł,
– metalowe puszki na napoje o pojemności do 1 l – 0,50 zł,
– szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 l – 1 zł.
System kaucyjny został wprowadzony z kilku powodów. Przede wszystkim z powodu chęci oszczędności surowców, dzięki temu zużyjemy mniej plastiku, aluminium i szkła do produkcji nowych opakowań. Kolejnym argumentem jest to, że w konsekwencji przyczyni się do czystszego środowiska, poprzez mniejszą ilość butelek i puszek porzuconych w parkach, lasach czy nad wodą. Warto mieć na uwadze, że opakowanie to nie odpad, lecz wartościowy materiał, który warto wprowadzić z powrotem do obiegu.
Do zwrotu kaucji nie jest potrzebny paragon za zakup napoju, a można ją odzyskać zwracając puste opakowanie w jednym z wyznaczonych punktów zbiórki. Zwrot pustego opakowania następuje w sklepach powyżej 200 m² (i mniejszych, które przystąpią do systemu) oraz w automatach kaucyjnych lub innych punktach zbiórki. Zwracane opakowanie musi być opróżnione, niezgniecione i oznaczone specjalnym logotypem systemu kaucyjnego – znak kaucji i kod kreskowy muszą być czytelne, aby można było je prawidłowo zidentyfikować, w przeciwnym razie odzyskanie kaucji będzie niemożliwe. System kaucyjny nie obejmuje opakowań po mleku, jogurtach i innych pitnych produktach mlecznych, szklanych opakowań jednokrotnego użytku ani kartoników po mleku i sokach.
Założono, że system kaucyjny przyczyni się do zmniejszenia zaśmiecenia środowiska odpadami opakowaniowymi, zwiększenia osiąganego poziomu recyklingu odpadów opakowaniowych oraz zmniejszenia zużycia surowców. Dodatkowo ma za zadanie wyrobić w społeczeństwie pozytywne nawyki dotyczące segregowania odpadów, co w konsekwencji będzie realnym krokiem w kierunku przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym.
Automat do zwrotu opakowań objętych kaucją
Z systemów kaucyjnych korzysta już 180 mln Europejczyków, co stanowi ponad 1/4 populacji naszego kontynentu. W niektórych krajach szklana butelka wielokrotnego użytku wraca na rynek kilkanaście razy. Z całą pewnością będzie to korzyść dla nas i środowiska.
Więcej informacji, odpowiedzi na ważne pytania o system kaucyjny, można uzyskać na stronie: www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny.
Tekst i fot. Joanna Szczęsna-Kulewska, KPODR
Opracowano na podstawie:
– www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny,
– www.gus.gov.pl.