Jako pierwsza zosta\u0142a udomowiona pszenica samopsza – ok. 9\u00a0000 lat p.n.e. Uznaje si\u0119, \u017ce jest to najstarsza, najczystsza odmiana pszenicy zwyczajnej. Charakteryzuje si\u0119 ma\u0142ym ziarnem, kr\u00f3tkim k\u0142osem i bardzo cienkimi \u017ad\u017ab\u0142ami. To w\u0142a\u015bnie jej delikatno\u015b\u0107 i nie\u0142atwa uprawa sprawi\u0142y, \u017ce przetrwa\u0142a tylko w niekt\u00f3rych regionach. Obecnie uprawiana jest na terenach Kaukazu i niewielkich obszarach Francji, W\u0142och, Indii i Turcji, ale coraz cz\u0119\u015bciej jej ma\u0142e plantacje powstaj\u0105 w gospodarstwach ekologicznych w Polsce. Zbo\u017ce to nie ma du\u017cych wymaga\u0144 glebowych, mo\u017ce by\u0107 uprawiane nawet na glebach ubogich. Wykazuje si\u0119 du\u017c\u0105 odporno\u015bci\u0105 na grzyby i szkodniki.<\/p>\n
Samopsza posiada wiele cennych w\u0142a\u015bciwo\u015bci prozdrowotnych. Jest bogata w nienasycone kwasy t\u0142uszczowe, mikro i makroelementy (magnez, \u017celazo, mangan i cynk), b\u0142onnik i witaminy z grupy B , kwasy fenolowe i lutein\u0119. Ilo\u015b\u0107 bia\u0142ka jest do 50% wi\u0119ksza ni\u017c w pszenicy zwyczajnej. Z ziaren samopszy mo\u017cna uzyska\u0107 bardzo warto\u015bciow\u0105 m\u0105k\u0119, kt\u00f3ra jest idealna do pieczenia razowego chleba na zakwasie. R\u00f3wnie dobrze sprawdzi si\u0119 do wypieku ciastek, nale\u015bnik\u00f3w czy gofr\u00f3w. Inne produkty z samopszy takie jak kasze, otr\u0119by, p\u0142atki, makarony, a nawet kawa to tak\u017ce bogate w warto\u015bci od\u017cywcze produkty, kt\u00f3re warto w\u0142\u0105czy\u0107 do swojego jad\u0142ospisu.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Pszenica-samopsza-1024x682.jpg\")
<\/p>\n
Pszenica samopsza<\/em><\/p>\n P\u0142askurka<\/strong><\/p>\n P\u0142askurka tak\u017ce pochodzi z regionu \u017byznego P\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cyce, gdzie do dzi\u015b ro\u015bnie dziko. By\u0142a najbardziej popularn\u0105 odmian\u0105 pszenicy w Staro\u017cytnym Egipcie i Rzymie. Do jej wysiewu nie jest wymagane stosowanie nawoz\u00f3w, chemicznych \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin ani pestycyd\u00f3w, dlatego idealnie nadaje si\u0119 do upraw w rolnictwie ekologicznym. Jest bardzo odporna na szkodniki i zmienne warunki atmosferyczne. Pszenica p\u0142askurka, podobnie jak pszenica samopsza, jest trudniejsza w zbiorze ni\u017c pszenica zwyczajna. Posiada niewym\u0142acaj\u0105ce si\u0119 osadki (k\u0142os rozpada si\u0119 po om\u0142\u00f3ceniu na oddzielne k\u0142oski z cz\u0119\u015bci\u0105 osadki). Ponadto k\u0142os jest zbity, p\u0142aski i o\u015bcisty. To wszystko sprawia, \u017ce zbi\u00f3r jest znacznie trudniejszy.<\/em> Ukryte w grubych plewach ziarno nie da si\u0119 wydoby\u0107 za pomoc\u0105 samego kombajnu, wymaga to dalszej pracy. <\/em>Te cechy sprawiaj\u0105 jednak, \u017ce ziarna s\u0105 tak odporne i ma\u0142o wymagaj\u0105ce w uprawie.<\/em>\u00a0<\/em><\/p>\n P\u0142askurka jest bogata w cenne witaminy, g\u0142\u00f3wnie A i B, bia\u0142ko,\u00a0w\u0119glowodany i sk\u0142adniki mineralne takie jak: \u017celazo, magnez fosfor, cynk i potas. Zawiera bardzo du\u017ce ilo\u015bci antyoksydant\u00f3w, b\u0142onnika i luteiny. Jest bogata w beta-karoten, kt\u00f3rego \u015brednio jest 3-4 razy wi\u0119cej ni\u017c w pszenicy zwyczajnej. Ziarna wygl\u0105dem przypominaj\u0105 br\u0105zowy ry\u017c, pachn\u0105 s\u0142odko i maj\u0105 lekko orzechowy posmak, dlatego m\u0105ka z p\u0142askurki odznacza si\u0119 niepowtarzalnym smakiem. Znakomicie nadaje si\u0119 do wypieku chleba, kt\u00f3remu nadaje lekko orzechowy posmak. Stosowana jest te\u017c do wypieku ciastek, herbatnik\u00f3w, makaronu, a we W\u0142oszek ziarna p\u0142askurki s\u0105 sk\u0142adnikiem tradycyjnej zupy.<\/p>\n Pszenica p\u0142askurka<\/em><\/p>\n Orkisz<\/strong><\/p>\n Jest najm\u0142odszym z przedstawianych zb\u00f3\u017c. Pocz\u0105tkowo uprawiany by\u0142 przede wszystkim na Bliskim Wschodzie, obecnie g\u0142\u00f3wnie w krajach europejskich. Orkisz razem z p\u0142askurk\u0105 i samopsz\u0105 to najzdrowsze zbo\u017ca znane od tysi\u0119cy lat. Jest ma\u0142o wymagaj\u0105cy i najlepiej spo\u015br\u00f3d pradawnych zb\u00f3\u017c sprawdza si\u0119 na terenach nizinnych. Orkisz jest bardziej wydajny w uprawie ni\u017c p\u0142askurka i samopsza. K\u0142os posiada mocn\u0105 \u0142usk\u0119 otaczaj\u0105c\u0105 ziarno, co skutecznie chroni je przed szkodnikami, zanieczyszczeniami i promieniowaniem s\u0142onecznym. Warto\u015b\u0107 od\u017cywcza pszenicy orkisz jest bardzo wysoka. Ziarna s\u0105 bogate w bia\u0142ko, kt\u00f3rego jest nawet 30% wi\u0119cej ni\u017c w pszenicy zwyczajnej, t\u0142uszcze (w tym nienasycone kwasy t\u0142uszczowe) i b\u0142onnik pokarmowy. Zawieraj\u0105 liczne witaminy (A, E, DE, B1, B2 oraz PP) oraz sporo miedzi, cynku, \u017celaza i magnezu. Orkisz korzystnie oddzia\u0142uje na prac\u0119 uk\u0142adu pokarmowego i kr\u0105\u017cenia. Dieta orkiszowa pozytywnie wp\u0142ywa na funkcjonowanie organizmu i stan sk\u00f3ry, w\u0142os\u00f3w i paznokci. Z ziaren orkiszu produkuje si\u0119 wiele produkt\u00f3w, takich jak: m\u0105ka, p\u0142atki, otr\u0119by, kasze, makarony, kaw\u0119, a nawet piwo. \u00a0M\u0105k\u0119 orkiszow\u0105 mo\u017cna u\u017cywa\u0107 tak jak m\u0105k\u0119 z pszenicy zwyczajnej, jest od niej delikatniejsza w smaku i ma lekko orzechowy posmak.<\/p>\n Pszenica orkisz<\/em><\/p>\n Pradawne zbo\u017ca a zdrowie<\/strong><\/p>\n Bogactwo sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych w starych odmianach zb\u00f3\u017c sprawia, \u017ce produkty z nich wytwarzane jak i same ziarna s\u0105 idealne do stosowania w zdrowej diecie. Reguluj\u0105 poziom cukru we krwi i procesy trawienne. Obni\u017caj\u0105 tak\u017ce poziom z\u0142ego cholesterolu, wzmacniaj\u0105 nerki i w\u0105trob\u0119, a tak\u017ce pozytywnie wp\u0142ywaj\u0105 na nasz wzrok, zapobiegaj\u0105c starzeniu si\u0119 plamki \u017c\u00f3\u0142tej oka. Samopsza zawiera cenne aminokwasy – egzogenne, kt\u00f3rych nasz organizm nie potrafi sam wytworzy\u0107, a kt\u00f3re s\u0105 istotne dla prawid\u0142owej pracy uk\u0142adu nerwowego. Ponadto glukozydy cyjanogenne wyst\u0119puj\u0105ce w ziarnach p\u0142askurki \u0142agodz\u0105 stany zapalne w organizmie i pozytywnie wp\u0142ywaj\u0105 na odporno\u015b\u0107. Glutenu w samopszy i p\u0142askurce jest mniej i jest inny genetycznie ni\u017c ten w pszenicy zwyczajnej. Rzadziej powoduje dolegliwo\u015bci i jest \u0142atwiejszy do strawienia. Orkisz jest bogatszy w minera\u0142y i witaminy ni\u017c inne odmiany pszenicy, co czyni go idealnym wyborem do pieczenia chleba. Bogactwo warto\u015bci od\u017cywczych i walory smakowe powoduj\u0105, \u017ce warto w\u0142\u0105czy\u0107 ekologiczne produkty z pradawnych zb\u00f3\u017c do swojej diety.<\/p>\n <\/p>\n Marta Po\u0142a<\/p>\n KPODR w Minikowie<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n https:\/\/fit.poradnikzdrowie.pl\/diety-i-zywienie\/co-jesz\/pradawne-prastare-starozytne-zboza-samopsza-plaskurka-i-nie-tylko-aa-BtFJ-o8Dz-yQRS.html<\/a><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Pszenica-plaskurka-1024x768.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Pszenica-orkisz-683x1024.jpg\")
<\/strong><\/p>\n