{"id":2929,"date":"2026-05-27T14:20:38","date_gmt":"2026-05-27T12:20:38","guid":{"rendered":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/?p=2929"},"modified":"2026-05-27T14:20:38","modified_gmt":"2026-05-27T12:20:38","slug":"nawozy-ich-rodzaje-wady-zalety-zastosowanie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/2026\/05\/27\/nawozy-ich-rodzaje-wady-zalety-zastosowanie\/","title":{"rendered":"Nawozy \u2013 ich rodzaje, wady, zalety, zastosowanie"},"content":{"rendered":"

Ro\u015bliny do wzrostu i rozwoju potrzebuj\u0105 s\u0142o\u0144ca, wody i gleby. Gleba stanowi dla ro\u015blin \u017ar\u00f3d\u0142o sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych niezb\u0119dnych do prawid\u0142owego przebiegu ich proces\u00f3w \u017cyciowych. Z gleby ro\u015bliny pobieraj\u0105 wod\u0119, minera\u0142y, ciep\u0142o i powietrze. W glebie zachodz\u0105 skomplikowane procesy biochemiczne, wytwarzana jest pr\u00f3chnica i \u017cyj\u0105 w niej organizmy wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce z korzeniami ro\u015blin.<\/p>\n

Dla prawid\u0142owego kszta\u0142towania si\u0119 relacji gleba \u2013 ro\u015blina kluczowa jest przede wszystkim \u017cyzno\u015b\u0107 gleby. Jest to zdolno\u015b\u0107 do zaspokajania \u017cywieniowych potrzeb ro\u015blin, czyli do przekazywania im sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych zawartych w glebie. \u017byzno\u015b\u0107 stanowi zesp\u00f3\u0142 fizyko-chemicznych, biologicznych i morfologicznych w\u0142a\u015bciwo\u015bci gleby zapewniaj\u0105cych ro\u015blinom odpowiednie warunki wzrostu. Sumarycznie, jest to wypadkowa\u00a0zasobno\u015bci\u00a0gleby w sk\u0142adniki pokarmowe (makro i mikroelementy) i w\u0142a\u015bciwo\u015bci gleby.<\/p>\n

Co istotne, \u017cyzno\u015b\u0107 determinuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozwoju konkretnych gatunk\u00f3w ro\u015blin, a sama szata ro\u015blinna wp\u0142ywa na kszta\u0142towanie si\u0119 \u017cyzno\u015bci gleby. W przypadku naturalnych biocenoz, ten obustronny uk\u0142ad mi\u0119dzy gleb\u0105 a ro\u015blinno\u015bci\u0105 kszta\u0142tuje si\u0119 samoczynnie. Przy uprawach rolniczych sytuacja wygl\u0105da jednak ca\u0142kiem inaczej. To zabiegi agrotechniczne wraz z \u017cyzno\u015bci\u0105 gleby decyduj\u0105 o jej urodzajno\u015bci, czyli o tym, jaki plon b\u0119dzie w stanie wyda\u0107 dana gleba, w konkretnych warunkach.<\/p>\n

Na gruntach ornych, z ka\u017cdym zbiorem plon\u00f3w, wraz z wyprodukowan\u0105 biomas\u0105, z gleby wynoszony jest pewien \u0142adunek biogen\u00f3w. Niezb\u0119dnym staje si\u0119 wtedy uzupe\u0142nienie brakuj\u0105cych sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, by osi\u0105ga\u0107 produkcj\u0119 na po\u017c\u0105danym poziomie w kolejnych sezonach. W tym te\u017c celu nawozimy gleb\u0119. Wprowadzamy do obiegu niejako utracone pierwiastki, kt\u00f3re determinuj\u0105 wzrost ro\u015blin i powoduj\u0105, \u017ce gleba nadal jest produktywna.<\/p>\n

Produktywno\u015b\u0107 jest miar\u0105 zdolno\u015bci gleby do wytwarzania\u00a0biomasy na danym areale w konkretnym czasie. Dzielimy j\u0105 na naturaln\u0105 i agrotechniczn\u0105. Samo poj\u0119cie produktywno\u015bci gleby zosta\u0142o wprowadzone dla cel\u00f3w praktyki rolniczej i wyra\u017ca si\u0119 j\u0105 w tzw. klasach bonitacyjnych grunt\u00f3w ornych i trwa\u0142ych u\u017cytk\u00f3w zielonych. Klasy te okre\u015bla si\u0119 w skali VI-stopniowej, gdzie I oznacza gleby najlepszej jako\u015bci, za\u015b VIRz\/VIz s\u0105 gruntami nienadaj\u0105cymi si\u0119 pod uprawy.<\/p>\n

Funkcja nawo\u017cenia<\/p>\n

Nawozy zawieraj\u0105 w sobie konkretne substancje, kt\u00f3re maj\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107 na ro\u015bliny i gleb\u0119. Stosujemy je w celu zwi\u0119kszenia ilo\u015bci i jako\u015bci plon\u00f3w. Ich zadaniem jest biostymulacja, regeneracja, przy\u015bpieszenie i usprawnienie przebiegu proces\u00f3w fizjologicznych ro\u015blin i mikroorganizm\u00f3w glebowych oraz uodparnianie upraw na dzia\u0142anie niekorzystnych czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych. Ponadto, ich funkcja polega na polepszeniu struktury i w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizykochemicznych i biologicznych gleby. Dzi\u0119ki nawozom zwi\u0119kszamy zdolno\u015bci sorpcyjne gleby, dzi\u0119ki czemu gromadzi ona wi\u0119ksze ilo\u015bci wody, a jej budowa umo\u017cliwia rozw\u00f3j po\u017cytecznej mikroflory glebowej.<\/p>\n

Nawozy stymuluj\u0105 te\u017c mikoryz\u0119\/mykoryz\u0119, kt\u00f3ra polega na wsp\u00f3\u0142\u017cyciu korzeni lub nasion ro\u015blin z grzybami. Na drodze tego zjawiska grzyby otrzymuj\u0105 od ro\u015blin zwi\u0105zki organiczne produkowane na drodze fotosyntezy, a ro\u015bliny zaopatrywane s\u0105 przez strz\u0119pki grzybni, kt\u00f3re dostarczaj\u0105 ro\u015blinom zwi\u0105zki mineralne. Grzyby mikoryzowe produkuj\u0105 te\u017c fitohormony reguluj\u0105ce wzrost i rozw\u00f3j ro\u015blin. Inne substancje wykazuj\u0105 z kolei dzia\u0142anie antybiotyczne, chroni\u0105c ro\u015bliny przed patogenami.<\/p>\n

Zanim u\u017cyjemy nawoz\u00f3w<\/p>\n

Aby przez lata utrzyma\u0107 oczekiwan\u0105 produktywno\u015b\u0107 gleby, w wi\u0119kszo\u015bci wymagane jest jej systematyczne \u201edokarmianie\u201d. Tym sposobem zapewniamy uprawianym ro\u015blinom dost\u0119p do niezb\u0119dnych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Stosuj\u0105c nawo\u017cenie, szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 skupiamy na tym, by do gleby w odpowiedniej dawce trafi\u0142y dwa kluczowe pierwiastki biogenne: azot i fosfor. Ponadto, istotne s\u0105 wap\u0144, potas, \u017celazo, siarka czy magnez.<\/p>\n

Ilo\u015b\u0107 i rodzaj stosowanych nawoz\u00f3w zale\u017cy g\u0142\u00f3wnie od klasy gleby oraz tego, jakie uprawy chcemy prowadzi\u0107 w gospodarstwie. Na wst\u0119pie, w gospodarstwie, najistotniejsze s\u0105 jednak dwie rzeczy: odpowiednio zorganizowany p\u0142odozmian i zmianowanie upraw. Naszym zadaniem jest zaplanowanie struktury zasiew\u00f3w i nast\u0119pstwa upraw w taki spos\u00f3b, by gleba wymaga\u0142a mo\u017cliwie najmniejszego nawo\u017cenia z zewn\u0105trz. W tym celu stosuje si\u0119 odpowiednie przedplony, wsiewki i mi\u0119dzyplony oraz prowadzi si\u0119 upraw\u0119 wsp\u00f3\u0142rz\u0119dn\u0105. Uprawy te uznaje si\u0119 za tzw. naw\u00f3z zielony.<\/p>\n

Kluczowe jest wprowadzanie upraw, kt\u00f3re wzbogacaj\u0105 gleb\u0119 w pierwiastki, tzw. ro\u015bliny strukturotw\u00f3rcze i wi\u0105\u017c\u0105ce azot (bobowate \u2013 motylkowate). Naprzemiennie uprawiamy ro\u015bliny o g\u0142\u0119bokim i p\u0142ytkim systemie korzeniowym, a tak\u017ce wymiennie te, kt\u00f3re pozostawiaj\u0105 du\u017co resztek po\u017cniwnych z tymi, kt\u00f3re ich nie pozostawiaj\u0105. Ponadto, po ro\u015blinach o du\u017cych wymaganiach pokarmowych stosujemy ro\u015bliny mniej wymagaj\u0105ce. Te zabiegi to podstawowy spos\u00f3b, by ograniczy\u0107 utrat\u0119 pierwiastk\u00f3w biogennych z gleby, jednak nie zredukuj\u0105 strat do zera. Z pomoc\u0105 przychodz\u0105 zatem nawozy.<\/p>\n

Podzia\u0142 nawoz\u00f3w<\/p>\n

Wyr\u00f3\u017cniamy nawozy:<\/p>\n

– mineralne \u2013 sztuczne,<\/p>\n

– wapniowe i wapniowo-magnezowe,<\/p>\n

– naturalne,<\/p>\n

– organiczne,<\/p>\n

– niekonwencjonalne.<\/p>\n

Nawozy mineralne<\/p>\n

Potocznie nazywane nawozami sztucznymi. Pozyskujemy je z\u00a0kopalin\u00a0lub\u00a0wytwarzamy na szerok\u0105 skal\u0119\u00a0w zak\u0142adach chemicznych w procesie\u00a0syntezy.\u00a0 R\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 sk\u0142adem, form\u0105 i sposobem stosowania. Najpopularniejsze z nich to nawozy: azotowe, fosforowe, potasowe, magnezowe, siarkowe oraz wielosk\u0142adnikowe. Przewag\u0105 nawoz\u00f3w mineralnych jest to, \u017ce dostarczaj\u0105 one wi\u0119kszej ilo\u015bci \u0142atwo przyswajalnych sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych dla ro\u015blin ni\u017c inne nawozy. Ro\u015bliny pobieraj\u0105 bowiem sk\u0142adniki od\u017cywcze w\u0142a\u015bnie w formie mineralnej. W efekcie uzyskujemy wysokie plony w szybszym czasie, a ich jako\u015b\u0107 cz\u0119sto jest wy\u017csza. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce pomimo ogromnej dost\u0119pno\u015bci i \u0142atwo\u015bci w u\u017cyciu nawozy mineralne mog\u0105 stwarza\u0107 spore zagro\u017cenie dla \u015brodowiska. Ich nadmiar jest szkodliwy dla organizm\u00f3w glebowych i dla samej gleby. Ponadto, sp\u0142ywaj\u0105ca z przenawo\u017conych p\u00f3l woda, mo\u017ce zawiera\u0107 du\u017ce ilo\u015bci azotu i fosforu. Wody te trafiaj\u0105 do zbiornik\u00f3w i ciek\u00f3w, gdzie nadmiar tych pierwiastk\u00f3w stymuluje zakwity glon\u00f3w i przyczynia si\u0119 do intensyfikacji procesu eutrofizacji w\u00f3d (wzrost \u017cyzno\u015bci). W efekcie parametry fizyko-chemiczne i biologiczne w\u00f3d powierzchniowych pogarszaj\u0105 si\u0119. Jeziora, stawy, potoki czy rzeki trac\u0105 te\u017c swoj\u0105 przydatno\u015b\u0107 i walory. Nale\u017cy tym samym rozs\u0105dnie gospodarowa\u0107 tego typu nawozami i stosowa\u0107 je zgodnie z instrukcj\u0105 i wymogami.<\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n

Aplikacja nawoz\u00f3w mineralnych<\/em><\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n

Aplikacja nawoz\u00f3w p\u0142ynnych<\/em><\/p>\n\n

Nawozy wapniowe<\/p>\n

Nawozy tego typu pozyskiwane s\u0105 na skutek pra\u017cenia ska\u0142 wapiennych i dolomit\u00f3w. Wapno w nawozach mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 w formie tlenkowej (CaO) lub formie w\u0119glanowej (CaCO3<\/sub>). Wapnowanie stosuje si\u0119 przede wszystkim w celu odkwaszenia gleby. Dlatego te\u017c aplikacja tych nawoz\u00f3w powinna by\u0107 poprzedzona badaniem pH, aby odpowiednio dobra\u0107 ich dawk\u0119. Wapnowanie podnosi pH gleby, poprawia w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyko-chemiczne gruntu, sprzyja tworzeniu si\u0119 struktury gruze\u0142kowatej gleby, sprzyja wzrostowi aktywno\u015bci mikrobiologicznej gleby. Przy wy\u017cszym pH u\u0142atwiona jest przyswajalno\u015b\u0107 przez ro\u015bliny niekt\u00f3rych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych (m.in. fosforu), a z drugiej strony unieruchamiane s\u0105 obecne w glebie metale ci\u0119\u017ckie i toksyny, obni\u017ca si\u0119 przyswajalno\u015b\u0107 niklu, kadmu czy glinu. Zabiegi wapnowania stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w przypadku r\u00f3\u017cnego rodzaju \u0142\u0105k i p\u00f3l, gdy\u017c sprzyja ono zwi\u0119kszeniu r\u00f3\u017cnorodno\u015bci gatunkowej i polepszeniu jako\u015bci produkowanych pasz. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 gleb w Polsce charakteryzuje si\u0119 naturalnie kwa\u015bnym odczynem (s\u0105 to gleby pochodzenia mineralnego). Problem ten nasilaj\u0105 dodatkowo kwa\u015bne deszcze, degradacja \u015brodowiska i zanieczyszczenia gleby. W konsekwencji, wapnowanie jest niezb\u0119dnym zabiegiem agrotechnicznym w wi\u0119kszo\u015bci gospodarstw.<\/p>\n

Nawozy naturalne<\/p>\n

S\u0105 to nawozy pochodzenia zwierz\u0119cego. Co wa\u017cne, w nawozach naturalnych, pierwiastki, kt\u00f3re s\u0105 potrzebne ro\u015blinom, wyst\u0119puj\u0105 w formie substancji organicznej, a co za tym idzie nie mog\u0105 by\u0107 bezpo\u015brednio pobierane przez ro\u015bliny. Mikro i makroelementy uwalniane s\u0105 z nich dopiero w glebie, na drodze mineralizacji. Jest to proces rozk\u0142adu materii organicznej, kt\u00f3ry zachodzi dzi\u0119ki mikroorganizmom glebowym, grzybom i bakteriom. Mineralizacja przebiega stopniowo, dlatego dzia\u0142anie tych nawoz\u00f3w jest d\u0142ugotrwa\u0142e. Nawozy naturalne s\u0105 te\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em pr\u00f3chnicy w glebie i znakomicie polepszaj\u0105 jej parametry fizyczne, chemiczne i mikrobiologiczne. Stosuj\u0105c nawozy naturalne musimy jednak pami\u0119ta\u0107 o nieprzekraczaniu dawek i ich odpowiednim przechowywaniu (pryzmy na nieprzepuszczalnym pod\u0142o\u017cu, szczelne zbiorniki).\u00a0Przepisy prawne\u00a0zezwalaj\u0105 na zastosowanie nawoz\u00f3w naturalnych w ilo\u015bci nieprzekraczaj\u0105cej 170 kg azotu w czystym sk\u0142adniku na 1 hektar\u00a0u\u017cytk\u00f3w rolnych.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wne nawozy naturalne to:<\/p>\n

– Obornik \u2013 sk\u0142ada si\u0119 z przefermentowanego ka\u0142u i moczu zwierz\u0105t oraz \u015bci\u00f3\u0142ki, zawiera wszystkie sk\u0142adniki od\u017cywcze potrzebne do rozwoju ro\u015blin oraz poprawia w\u0142a\u015bciwo\u015bci gleby, g\u0142\u00f3wnie stosowany jest ko\u0144ski i bydl\u0119cy.<\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n

Aplikacja nawoz\u00f3w mineralnych<\/em><\/p>\n\n

– Gnoj\u00f3wka \u2013 przefermentowany mocz gromadzony w zbiornikach, prawie nie zawiera fosforu, wi\u0119c musi by\u0107 uzupe\u0142niony nawozem fosforowym.<\/p>\n

– Gnojowica \u2013 p\u0142ynna, przefermentowana mieszanina odchod\u00f3w (ka\u0142u i moczu) zwierz\u0105t gospodarskich i wody, ewentualnie z domieszk\u0105 niewykorzystanych\u00a0pasz, pochodz\u0105ca z ob\u00f3r bez\u015bci\u00f3\u0142kowych.<\/p>\n

– Pomiot ptasi \u2013 obornik drobiowy. Cechuje go wysoka zawarto\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, dzi\u0119ki czemu podczas jego stosowania razem z innymi nawozami organicznymi, mo\u017cna praktycznie zrezygnowa\u0107 z dodatkowego stosowania nawoz\u00f3w mineralnych.<\/p>\n

– Guano \u2013 odchody ptak\u00f3w morskich zasobne w fosforany wapnia i magnezu oraz \u0142atwo przyswajalne formy azotu. Jest to jeden z najbardziej wydajnych nawoz\u00f3w organicznych.<\/p>\n

Zaliczamy do nich r\u00f3wnie\u017c nawozy mineralne naturalnego pochodzenia, np. kopalne fosforyty lub m\u0105czki skalne. Nawozy te wykorzystywane s\u0105 w rolnictwie ekologicznym.<\/p>\n

Nawozy organiczne<\/p>\n

W\u015br\u00f3d nich wyr\u00f3\u017cniamy: kompost i biohumus. Kompost stanowi \u017ar\u00f3d\u0142o pr\u00f3chnicy w glebie, czyli materii organicznej b\u0119d\u0105cej podstaw\u0105 \u017cyzno\u015bci gleby. Naw\u00f3z ten zwi\u0119ksza pojemno\u015b\u0107 wodn\u0105 i powietrzn\u0105 pod\u0142o\u017ca. Dzi\u0119ki niemu znacznie polepszaj\u0105 si\u0119 parametry gleby i jej struktura. Intensywniej zachodz\u0105 w niej procesy glebotw\u00f3rcze i rozwija si\u0119 mikroflora. Biohumus \u2013 kompost kaprolitowy, wermikompost to nazwa nawozu powsta\u0142ego podczas rozk\u0142adu materii organicznej przez d\u017cd\u017cownice. Jego produkcja polega na przej\u015bciu resztek ro\u015blinnych przez uk\u0142ad trawienny d\u017cd\u017cownic. Proces ten przeprowadza si\u0119 na specjalnych \u0142o\u017cach, gdzie przetrawiony materia\u0142 jest mieszany i napowietrzany w pryzmie. Otrzymujemy w ten spos\u00f3b naw\u00f3z o gruze\u0142kowatej strukturze i zawieraj\u0105cy du\u017ce ilo\u015bci pr\u00f3chnicy. Najlepszej jako\u015bci biohumus produkowany jest przez d\u017cd\u017cownice kalifornijskie. Uznaje si\u0119, \u017ce biohumus korzystniej ni\u017c kompost, wp\u0142ywa na plonotw\u00f3rcze w\u0142a\u015bciwo\u015bci gleby, zwi\u0119kszenie aktywno\u015bci biologicznej oraz zdolno\u015b\u0107 do samooczyszczania si\u0119 od ska\u017ce\u0144 chemicznych w glebie. Przeciwdzia\u0142a te\u017c szkodom ponoszonym przez agrofagi i poprawia jako\u015b\u0107 plon\u00f3w, szczeg\u00f3lnie w ogrodnictwie.<\/p>\n

Co istotne, kompost i biohumus nie maj\u0105 szkodliwego wp\u0142ywu na ro\u015bliny czy te\u017c na zwierz\u0119ta w nim \u017cyj\u0105ce. Przy ich stosowaniu istnieje niewielka szansa przenawo\u017cenia upraw, a same nawozy gromadzone s\u0105 w pod\u0142o\u017cu przez d\u0142ugi czas i stopniowo uwalniaj\u0105 biogeny.<\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n

Kompost<\/em><\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n

Wermikompost<\/em><\/p>\n\n

Nawozy niekonwencjonalne<\/p>\n

Do tej grupy zalicza si\u0119 odpady i produkty uboczne pochodz\u0105ce z zak\u0142ad\u00f3w komunalnych i przemys\u0142owych. Zaliczamy do nich m.in. pofermenty z biogazowni, wywary gorzelniane, osady \u015bciekowe, serwatk\u0119, wys\u0142odki z\u00a0burak\u00f3w cukrowych. Ze wzgl\u0119du na powstawanie coraz wi\u0119kszej ilo\u015bci tych odpad\u00f3w ich wykorzystanie cieszy si\u0119 rosn\u0105c\u0105 popularno\u015bci\u0105.<\/p>\n

Mo\u017cemy zatem uzna\u0107, \u017ce ze stosowania nawoz\u00f3w p\u0142ynie szereg korzy\u015bci. Na wi\u0119kszo\u015bci gleb, ich aplikacja jest nawet niezb\u0119dna. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107 o kluczowej zasadzie, by nie stosowa\u0107 nawoz\u00f3w w nadmiarze, liczy si\u0119 dawka. Od d\u0142u\u017cszego czasu notujemy najwi\u0119ksze zu\u017cycie nawoz\u00f3w mineralnych w rolnictwie, co wynika z \u0142atwo\u015bci ich u\u017cycia i dost\u0119pno\u015bci. Wa\u017cne jest jednak, by nawozi\u0107 zgodnie z przepisami i instrukcjami, wykonywa\u0107 badania gleby i dba\u0107 o ni\u0105 tak samo, jak o kondycj\u0119 upraw. Obecnie, gleba znajduje si\u0119 w centrum uwagi biolog\u00f3w i ekolog\u00f3w.<\/p>\n

Lidia Saganowska, KPODR<\/p>\n

Fot. Pixabay.com\/pl<\/p>\n

Opracowano na podstawie:<\/p>\n

\u2013 Gajewska M., Krysztoforski M., \u201eNawozy w rolnictwie ekologicznym\u201d, CDR Radom, o. w Radomiu, Radom 2019,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/ecowasteblog.wordpress.com\/,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/dpr.iung.pl\/klasyfikacja-nawozow\/,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/poradnikogrodniczy.pl\/nawozy-organiczne.php,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/wpolu.pl\/porada\/91-nawozy-wapniowe-rodzaje-i-dzialanie.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ro\u015bliny do wzrostu i rozwoju potrzebuj\u0105 s\u0142o\u0144ca, wody i gleby. Gleba stanowi dla ro\u015blin \u017ar\u00f3d\u0142o sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych niezb\u0119dnych do prawid\u0142owego przebiegu ich proces\u00f3w \u017cyciowych. Z gleby ro\u015bliny pobieraj\u0105 wod\u0119, minera\u0142y, ciep\u0142o i powietrze. W glebie zachodz\u0105 skomplikowane procesy biochemiczne, wytwarzana jest pr\u00f3chnica i \u017cyj\u0105 w niej organizmy wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce z korzeniami ro\u015blin. Dla prawid\u0142owego kszta\u0142towania si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2931,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36,118,119],"tags":[],"class_list":["post-2929","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-artykuly","category-rolnictwo-ekologiczne-artykuly"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2929","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2929"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2929\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2935,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2929\/revisions\/2935"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2931"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}