{"id":2838,"date":"2026-03-31T14:25:09","date_gmt":"2026-03-31T12:25:09","guid":{"rendered":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/?p=2838"},"modified":"2026-03-31T14:58:03","modified_gmt":"2026-03-31T12:58:03","slug":"owady-pozyteczne-w-ogrodzie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/2026\/03\/31\/owady-pozyteczne-w-ogrodzie\/","title":{"rendered":"Owady po\u017cyteczne w ogrodzie"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Owady s\u0105 najliczniejsz\u0105 grup\u0105 zwierz\u0105t \u017cyj\u0105c\u0105 na ziemi, do tej pory poznano i opisano ponad milion ich gatunk\u00f3w, jednak szacuje si\u0119, \u017ce jest ich wielokrotnie wi\u0119cej. Na terenie Polski udokumentowano oko\u0142o 30 tysi\u0119cy gatunk\u00f3w. Jak mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 w tak licznej grupie bogactwo barw, kszta\u0142t\u00f3w i rozmiar\u00f3w jest ogromne. Owady \u015bwietnie adaptuj\u0105 si\u0119 do warunk\u00f3w \u015brodowiskowych, s\u0105 \u017car\u0142oczne, p\u0142odne, uskrzydlone i stosunkowo ma\u0142e co pozwala im zamieszka\u0107 nawet w ma\u0142ych szczelinach.<\/p>

Znaczenie owad\u00f3w dla cz\u0142owieka i otaczaj\u0105cego go \u015bwiata jest ogromne. Ze wzgl\u0119du na ich liczebno\u015b\u0107 i liczb\u0119 gatunk\u00f3w, s\u0105 decyduj\u0105cym czynnikiem, kt\u00f3ry wp\u0142ywa na bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wszystkich ekosystem\u00f3w na Ziemi. Oczywi\u015bcie nie spos\u00f3b przyzna\u0107, \u017ce dla cz\u0142owieka ich obecno\u015b\u0107 czasem jest uci\u0105\u017cliwa. Komary, muchy czy mr\u00f3wki nie s\u0105 naszymi ulubie\u0144cami i cz\u0119sto utrudniaj\u0105 nam \u017cycie. Owady przenosz\u0105 choroby na ludzi i zwierz\u0119ta oraz niszcz\u0105 przechowywane zbiory, przedmioty czy \u017cywno\u015b\u0107. S\u0105 szkodnikami wielu upraw i ro\u015blin ozdobnych. Jednak na \u0142\u0105kach, polach czy w ogrodach wyst\u0119puj\u0105 nie tylko gatunki szkodliwe, ale tak\u017ce takie, kt\u00f3re maj\u0105 pozytywne oddzia\u0142ywanie na \u017cycie na Ziemi. Dla ludzi szczeg\u00f3lnie wa\u017cne s\u0105 owady po\u017cyteczne<\/strong>. Ich najwa\u017cniejsza rola zwi\u0105zana jest przede wszystkim z zapylaniem ro\u015blin. Owady zapylacze, s\u0105 niezb\u0119dnym elementem przyrody, ponad 80% ro\u015blin na \u015bwiecie potrzebuje ich, aby wytworzy\u0107 owoce i nasiona. Pszczo\u0142y produkuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c produkty pszczele takie jak mi\u00f3d, py\u0142ek, wosk czy mleczko pszczele, kt\u00f3re s\u0105 u\u017cyteczne dla ludzi. Owady rozk\u0142adaj\u0105 tez martw\u0105 materi\u0119 organiczn\u0105, oczyszczaj\u0105c gleb\u0119 z butwiej\u0105cych resztek organicznych i poprawiaj\u0105 jej struktur\u0119. Dla ludzi wa\u017cne s\u0105 te\u017c owady drapie\u017cne, kt\u00f3re s\u0105 naturalnymi wrogami szkodnik\u00f3w upraw, a niekt\u00f3re ro\u015blino\u017cerne gatunki niszcz\u0105 chwasty. Takie okazy warto zaprosi\u0107 do swojego ogrodu stwarzaj\u0105c im korzystne warunki do rozwoju. Nie jest to trudne- wystarczy zasadzi\u0107 ro\u015bliny kwitn\u0105ce, kt\u00f3re zwabi\u0105 owady zapylaj\u0105ce, a tak\u017ce stworzy\u0107 odpowiednie warunki do zimowania. Owady zimuj\u0105 w za\u0142amaniach gleby, stertach li\u015bci czy wy\u017cszej trawie, warto wi\u0119c nie sprz\u0105ta\u0107 zbyt dok\u0142adnie ogrodu na zim\u0119, a trawnik skosi\u0107 troch\u0119 wy\u017cej ni\u017c zazwyczaj. Coraz cz\u0119\u015bciej w ogrodach spotka\u0107 mo\u017cna r\u00f3\u017cne domki dla owad\u00f3w, kt\u00f3re opr\u00f3cz schronienia s\u0105 te\u017c ciekaw\u0105 dekoracj\u0105 ogrodu. Oto zestawienie kilku najcz\u0119\u015bciej spotykanych owad\u00f3w po\u017cytecznych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Domki dla owad\u00f3w zapylaj\u0105cych<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Owady zapylaj\u0105ce<\/strong><\/p>

Aby przyci\u0105gn\u0105\u0107 zapylacze do naszego ogrodu warto sia\u0107 i sadzi\u0107 ro\u015bliny miododajne i nektarodajne, najlepiej o r\u00f3\u017cnych terminach kwitnienia, tak aby owady zapylaj\u0105ce od wiosny do p\u00f3\u017anej jesieni mia\u0142y zapewnione po\u017cywienie. Tak\u017ce mi\u0119dzy warzywami warto sadzi\u0107 kwiaty i zio\u0142a, kt\u00f3re s\u0105 \u015bwietnym wabikiem owad\u00f3w zapylaj\u0105cych. Zapylacze przenosz\u0105 py\u0142ek kwiatowy z\u00a0m\u0119skich organ\u00f3w kwiatowych na \u017ce\u0144skie umo\u017cliwiaj\u0105c w ten spos\u00f3b zap\u0142odnienie, dzi\u0119ki czemu ro\u015blina mo\u017ce owocowa\u0107. Owady zapylaj\u0105ce maj\u0105 decyduj\u0105cy wp\u0142yw na gospodark\u0119 \u017cywno\u015bciow\u0105 ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>

Pszczo\u0142y<\/strong><\/p>

Najbardziej znanym zapylaczem jest pszczo\u0142a miodna, hodowana przez cz\u0142owieka, aby m\u00f3c pozyska\u0107 mi\u00f3d, py\u0142ek, pierzg\u0119 i wosk pszczeli. W zwi\u0105zku z jej hodowl\u0105 i powszechnym u\u017cytkowaniem jej liczebno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d zapylaczy jest najwi\u0119ksza. Zbieraj\u0105c po\u017cywienie \u2013 nektar i py\u0142ek kwiat\u00f3w, pszczo\u0142y zapylaj\u0105 ro\u015bliny owadopylne (np. rzepak, drzewa owocowe). \u017byj\u0105 w rodzinach pszczelich do 80 tysi\u0119cy osobnik\u00f3w. R\u00f3j pszczeli sk\u0142ada si\u0119 z kr\u00f3lowej \u2013 matki, robotnic i trutni. Pszczo\u0142y miodne s\u0105 jedynymi owadami, kt\u00f3re s\u0105 uwa\u017cane za udomowione. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce cz\u0142owiek korzysta tylko z nadwy\u017cki miodu, kt\u00f3ry pszczo\u0142y produkuj\u0105 jako sw\u00f3j pokarm.<\/p>

\"\"<\/p>

Pszczo\u0142a miodna<\/em><\/p>

Opr\u00f3cz pszcz\u00f3\u0142 miodnych w naszej przyrodzie wyst\u0119puj\u0105 te\u017c pszczo\u0142y samotne. Jednym z takich dziko \u017cyj\u0105cych gatunk\u00f3w jest pszczo\u0142a murarka, kt\u00f3ra zamieszkuje stare pnie drzew, suche \u0142odygi trzcin lub buduje gniazda z mieszaniny swojej \u015bliny i piasku lub gliny. Lubi te\u017c zamieszkiwa\u0107 domki dla owad\u00f3w zbudowane przez cz\u0142owieka. Murarki najbardziej aktywne s\u0105 od kwietnia do czerwca.<\/p>

\"\"<\/p>

Murarka<\/em><\/p>

Kolejnym przedstawicielem pszcz\u00f3\u0142 samotnic jest trzmiel. Zapyla on wiele gatunk\u00f3w ro\u015blin, kt\u00f3rych nie mog\u0105 zapyli\u0107 pszczo\u0142y miodne (zbyt kr\u00f3tkie j\u0119zyczki) na przyk\u0142ad lucern\u0119, koniczyn\u0119 czerwon\u0105, naparstnic\u0119 czy lwi\u0105 paszcz\u0119. Trzmiele bardzo wcze\u015bnie, bo ju\u017c w marcu zaczynaj\u0105 by\u0107 aktywne. Nie przeszkadza im, ani lekki deszcz, ani ni\u017csze temperatury (ok. 10oC). W naturalnych warunkach pszczo\u0142y te zak\u0142adaj\u0105 gniazda pod ziemi\u0105 lub na jej powierzchni, ale bardzo lubi\u0105 zasiedla\u0107 domki zbudowane dla nich przez cz\u0142owieka.<\/p>

\"\"<\/p>

Trzmiel<\/em><\/p>

Motyle<\/strong><\/p>

Najbardziej barwn\u0105 i ozdobn\u0105 grup\u0105 owad\u00f3w, o szczeg\u00f3lnych walorach estetycznych s\u0105 bez w\u0105tpienia motyle. Paleta ich barw i wzor\u00f3w jest bardzo bogata i cz\u0119sto zadziwiaj\u0105ca. Jednak to nie walory dekoracyjne definiuj\u0105 ich u\u017cyteczno\u015b\u0107 dla ludzi, ich g\u0142\u00f3wnym zadaniem jest zapylanie kwiat\u00f3w. S\u0105 odpowiedzialne za zapylenie najwi\u0119kszej liczby ro\u015blin zaraz po pszczo\u0142ach. Dzi\u0119ki tr\u0105bkom o d\u0142ugo\u015bci nawet kilku centymetr\u00f3w \u017cywi\u0105 si\u0119 nektarem niedost\u0119pnym dla innych owad\u00f3w, a jednocze\u015bnie przenosz\u0105 py\u0142ek na inne kwiaty. Wiele gatunk\u00f3w ro\u015blin, wyspecjalizowa\u0142o si\u0119 w wytwarzaniu kwiat\u00f3w dostosowanych do zapylenia w\u0142a\u015bnie przez motyle, np. wiesio\u0142ek lepnica i wiciokrzew.\u00a0 Stanowi\u0105 tak\u017ce istotny element \u0142a\u0144cucha pokarmowego, przez co s\u0105 niezb\u0119dne dla zachowania r\u00f3wnowagi w przyrodzie. Chc\u0105c zwabi\u0107 je do ogrodu warto posadzi\u0107 gatunki, kt\u00f3re motyle upodoba\u0142y sobie szczeg\u00f3lnie \u2013 budlej\u0119 Dawida, zwan\u0105 motylim krzewem, je\u017c\u00f3wki purpurowe, cynie, lilaki czy lawend\u0119. Trzeba wspomnie\u0107 te\u017c o motylach aktywnych noc\u0105, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 za zapylanie nocne. Ta grupa motyli najch\u0119tniej odwiedza maciejk\u0119, wiesio\u0142ka czy wspomniany ju\u017c wcze\u015bniej wiciokrzew.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Latolistek cytrynek i Rusa\u0142ka pawik<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 gatunkowa zapylaczy i ich przystosowanie do wymaga\u0144 poszczeg\u00f3lnych gatunk\u00f3w ro\u015blin zapewniaj\u0105 optymalny proces zapylania. Cz\u0142owiek szczeg\u00f3lnie powinien dba\u0107 o ochron\u0119 tej grupy owad\u00f3w, poniewa\u017c jest ona kluczowa w produkcji \u017cywno\u015bci na ca\u0142ym \u015bwiecie. Niszczenie siedlisk, zmniejszenie bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci gatunkowej, zmiany klimatyczne, chemizacja rolnictwa oraz choroby to g\u0142\u00f3wne przyczyny ci\u0105g\u0142ego zmniejszania si\u0119 liczby owad\u00f3w zapylaj\u0105cych. Likwidacja nieu\u017cytk\u00f3w, miedz, kwitn\u0105cych \u0142\u0105k, jak r\u00f3wnie\u017c ogr\u00f3dk\u00f3w przydomowych, powoduje, \u017ce\u00a0zapylaczom brakuje po\u017cywienia \u2013 py\u0142ku i\u00a0nektaru.<\/p>

Owady drapie\u017cne<\/strong><\/p>

Wa\u017cn\u0105 grup\u0119 dla cz\u0142owieka stanowi\u0105 owady drapie\u017cne lub paso\u017cytnicze zoofagii, dla kt\u00f3rych szkodniki upraw s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em pokarmu. Stosowanie pestycyd\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 du\u017cym zagro\u017ceniem dla zdrowia cz\u0142owieka i \u015brodowiska, by\u0142oby zb\u0119dne, gdyby stworzy\u0107 dla owad\u00f3w po\u017cytecznych odpowiednie warunki do \u017cycia. Szczeg\u00f3lnie przydatne mog\u0105 by\u0107 chrz\u0105szcze biedronkowate, z\u0142otooki, chrz\u0105szcze biegaczowate, bzygowate czy wa\u017cki. Dzi\u0119ki temu, \u017ce s\u0105 naturalnymi wrogami szkodnik\u00f3w ro\u015blin, mog\u0105 chroni\u0107 uprawy i ro\u015bliny ozdobne bez stosowania chemicznych wspomagaczy.<\/p>

Chrz\u0105szczce biedronkowate<\/strong><\/p>

Jednym z najbardziej znanych owad\u00f3w po\u017cytecznych jest bez w\u0105tpienia biedronka (szczeg\u00f3lnie dwukropka i siedmiokropka). Jej obecno\u015b\u0107 w ogrodzie w znacznym stopniu mo\u017ce ograniczy\u0107 wyst\u0119powanie mszyc, kt\u00f3re s\u0105 dla niej po\u017cywieniem. Jedna larwa biedronki zjada ich ponad 500 sztuk, a osobnik doros\u0142y kilkadziesi\u0105t sztuk dziennie. Poza tym \u017cywi\u0105 si\u0119 te\u017c prz\u0119dziorkami, miod\u00f3wkami i czerwcami. S\u0105 wykorzystywane w walce biologicznej do zwalczania szkodnik\u00f3w ro\u015blin. Wyst\u0119puj\u0105 na polach, \u0142\u0105kach, w ogrodach \u2013 wsz\u0119dzie tam, gdzie w du\u017cych ilo\u015bciach s\u0105 mszyce. Aby biedronki mia\u0142y lepsze warunki na przezimowanie w naszym ogrodzie, warto pozostawi\u0107 d\u0142u\u017csz\u0105 traw\u0119 i k\u0119pki li\u015bci pod drzewami. Chrz\u0105szcze te zimuj\u0105 w szczelinach pod kor\u0105 drzew, w miedzach, resztkach ro\u015blin, zakamarkach budynk\u00f3w. W ostatnich latach du\u017cym zagro\u017ceniem dla naszych rodzimych gatunk\u00f3w biedronek jest biedronka azjatycka, kt\u00f3ra wyst\u0119puje masowo i ca\u0142ymi koloniami pr\u00f3buje dosta\u0107 si\u0119 do budynk\u00f3w mieszkalnych i gospodarczych.<\/p>

\"\"<\/p>

Biedronka<\/em><\/p>

Z\u0142otooki<\/strong><\/p>

Kolejnym smakoszem mszyc s\u0105 z\u0142otooki. Ich cecha charakterystyczna to jasnozielona barwa i przezroczyste skrzyd\u0142a z g\u0119st\u0105 sieci\u0105 zielonych \u017cy\u0142ek. Osobniki doros\u0142e s\u0105 wszystko\u017cerne, ale \u017cywi\u0105 si\u0119 przede wszystkim py\u0142kiem kwiat\u00f3w i w ten spos\u00f3b naj\u0142atwiej zwabi\u0107 je do ogrodu. Z\u0142otooki upodoba\u0142y sobie lobeli\u0119, gryk\u0119 i macierzank\u0119. Larwy z\u0142otook\u00f3w odwdzi\u0119cz\u0105 si\u0119 zjadaj\u0105c szkodniki, tylko jedna larwa z\u0142otooka zjada do 400 mszyc, 2 000 prz\u0119dziork\u00f3w i ponad 200 jaj stonek. Zimowego schronienia szukaj\u0105 w\u015br\u00f3d opad\u0142ych li\u015bci, w szczelinach kory lub budynkach. Z\u0142otooki wykorzystuje si\u0119 do biologicznego zwalczania mszyc, hoduje si\u0119 je i wypuszcza na zagro\u017cone przez mszyce uprawy.<\/p>

\"\"<\/p>

Z\u0142otook<\/em><\/p>

Chrz\u0105szcze biegaczowate<\/strong><\/p>

S\u0105 to owady szeroko rozprzestrzenione, licznie reprezentowane, w Polsce wyst\u0119puje ponad 500 gatunk\u00f3w. Ich ubarwienie jest r\u00f3\u017cnorodne, zazwyczaj br\u0105zowe lub czarne, ale wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce osobniki o pokrywach niebieskich lub zielonych z metalicznym po\u0142yskiem. Biegaczowate poluj\u0105 najcz\u0119\u015bciej noc\u0105, a w ci\u0105gu dnia zagrzebuj\u0105 si\u0119 w \u015bci\u00f3\u0142ce lub pod kamieniami, preferuj\u0105 wilgotne pod\u0142o\u017ce. Szybkie i sprawne poruszanie si\u0119 zapewniaj\u0105 im d\u0142ugie, smuk\u0142e i silne odn\u00f3\u017ca. W zale\u017cno\u015bci od gatunku, owady te od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 innymi owadami (np. mszycami, stonk\u0105 ziemniaczan\u0105), \u015blimakami, d\u017cd\u017cownicami, poczwarkami motyli, a nawet ma\u0142ymi p\u0142azami. Ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 \u017car\u0142oczno\u015b\u0107 uwa\u017cane s\u0105 za najbardziej efektywne owady po\u017cyteczne, w ci\u0105gu doby potrafi\u0105 zje\u015b\u0107 wi\u0119cej ni\u017c wa\u017c\u0105. Drapie\u017cne s\u0105 zar\u00f3wno larwy, jak i osobniki doros\u0142e. Biegaczowate odgrywaj\u0105 du\u017c\u0105 rol\u0119 w \u015brodowisku przyrodniczym. Jako drapie\u017ccy ograniczaj\u0105 wyst\u0119powanie wielu szkodnik\u00f3w. W zwi\u0105zku z tym, \u017ce \u015brodowiskiem ich \u017cycia jest tak\u017ce gleba, chrz\u0105szcze te zapewniaj\u0105 obieg materii i przep\u0142yw energii w ekosystemach \u2013 bior\u0105 udzia\u0142 w procesach glebowych. Uznawane s\u0105 za bioindykatory zmian zachodz\u0105cych w danym \u015brodowisku, poniewa\u017c s\u0105 bardzo wra\u017cliwe na pestycydy, zw\u0142aszcza te doglebowe \u2013 w miejscu ich stosowania liczebno\u015b\u0107 chrz\u0105szczy biegaczowatych drastycznie spada.<\/p>

\"\"<\/p>

Biegacz z\u0142ocisty<\/em><\/p>

Bzygowate<\/strong><\/p>

Bzygi to rodzina owad\u00f3w zaliczana do much\u00f3wek, ich charakterystyczne ubarwienie \u2013 w \u017c\u00f3\u0142to-czarne pasy, sprawia, \u017ce cz\u0119sto mylone s\u0105 z osami, s\u0105 jednak od nich mniejsze i nie \u017c\u0105dl\u0105. Owady doros\u0142e \u017cywi\u0105 si\u0119 nektarem, przy okazji zapylaj\u0105c kwiaty, natomiast dla larw bzyg\u00f3w g\u0142\u00f3wnym po\u017cywieniem s\u0105 mszyce. Jaja sk\u0142adane s\u0105 w pobli\u017cu ich kolonii, wi\u0119c larwy nie maj\u0105 problemu ze znalezieniem po\u017cywienia \u2013 jedna larwa mo\u017ce zje\u015b\u0107 ok. 300 sztuk mszyc. Bzygi lubi\u0105 przebywa\u0107 w\u015br\u00f3d silnie pachn\u0105cych kwiat\u00f3w, najskuteczniej zwabi\u0105 je nagietek i koper w\u0142oski, kt\u00f3re sobie upodoba\u0142y. Jako owady po\u017cyteczne w znacznym stopniu mog\u0105 ograniczy\u0107 wyst\u0119powanie mszycy w naszym ogrodzie czy na polu. Doros\u0142e osobniki odgrywaj\u0105 te\u017c rol\u0119 w zapylaniu kwiat\u00f3w, licznie wyst\u0119puj\u0105 na nas\u0142onecznionych le\u015bnych polanach. Korzystnie na liczebno\u015b\u0107 bzygowatych wp\u0142ywa obecno\u015b\u0107 miedz i innych stanowisk dzikiej ro\u015blinno\u015bci.<\/p>

\"\"<\/p>

Bzyg pospolity<\/em><\/p>

Wa\u017cki<\/strong><\/p>

Wa\u017cki zasiedlaj\u0105 wilgotne miejsca, pojawiaj\u0105 si\u0119 przy naturalnych zbiornikach, takich jak: stawy, strumyki, rzeki, jeziora, ale ch\u0119tnie zamieszkuj\u0105 te\u017c oczka wodne. Ma to zwi\u0105zek z ich cyklem \u017cyciowym, larwy wykluwaj\u0105 si\u0119 z jaj sk\u0142adanych w wodzie i tam \u017ceruj\u0105 (\u017cywi\u0105 si\u0119 planktonem, larwami komar\u00f3w i much\u00f3wek), a osobniki doros\u0142e przebywaj\u0105 w pobli\u017cu zbiornik\u00f3w wodnych. Cho\u0107 nie \u017cywi\u0105 si\u0119 szkodnikami ro\u015blin, dla cz\u0142owieka s\u0105 pomocne w ograniczaniu uci\u0105\u017cliwej plagi insekt\u00f3w. S\u0105 to owady do\u015b\u0107 du\u017ce, rozpi\u0119to\u015b\u0107 ich skrzyde\u0142 mie\u015bci si\u0119 w przedziale od 2 do 19 cm. W Polsce odkryto 73 gatunki wa\u017cek, a najwi\u0119kszy z nich \u2013 Husarz w\u0142adca ma 8 cm d\u0142ugo\u015bci i 11 cm rozpi\u0119to\u015bci skrzyde\u0142. Osobniki doros\u0142e poluj\u0105 na lataj\u0105ce owady \u2013 komary i muchy. Wa\u017cki posiadaj\u0105 dwie pary skrzyde\u0142, s\u0105 najlepszymi lotnikami w\u015br\u00f3d owad\u00f3w, lataj\u0105 w r\u00f3\u017cnych kierunkach przy pr\u0119dko\u015bci przekraczaj\u0105cej 10 m\/s. S\u0105 szybkie i bezg\u0142o\u015bne, co\u00a0 w po\u0142\u0105czeniu z ich budow\u0105 cia\u0142a czyni je doskona\u0142ymi drapie\u017cnikami. Maj\u0105 doskona\u0142y wzrok, silne \u017cuwaczki i pokryte kolczastymi wyrostkami nogi. Jako jedne z nielicznych zwierz\u0105t opanowa\u0142y tak\u017ce lot wisz\u0105cy \u2013 potrafi\u0105 nieruchomo zawisn\u0105\u0107 w powietrzu, co jest szczeg\u00f3lnie pomocne przy obserwacji ofiary. Jesieni\u0105 osobniki doros\u0142e gin\u0105, wi\u0119kszo\u015b\u0107 wa\u017cek w Polsce zimuje pod postaci\u0105 larw na dnie w\u00f3d. Ciekawym wyj\u0105tkiem jest\u00a0straszka pospolita\u00a0(Sympecma fusca) i\u00a0straszka syberyjska\u00a0(Sympecma paedisca), kt\u00f3re s\u0105 jedynymi polskimi wa\u017ckami zimuj\u0105cymi jako doros\u0142e owady.<\/p>

\"\"<\/p>

\u0141\u0105tka dzieweczka<\/em><\/p>

Stworzenie dogodnych warunk\u00f3w i zr\u00f3\u017cnicowanych siedlisk w krajobrazie przyrodniczym odgrywa w dzisiejszych czasach ogromn\u0105 rol\u0119 we wspomaganiu owad\u00f3w po\u017cytecznych. Dla owad\u00f3w zapylaj\u0105cych, zw\u0142aszcza dzikich zapylaczy, szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest wyst\u0119powanie ro\u015blin miododajnych. Wa\u017cnym aspektem jest zwi\u0119kszanie bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci i tworzenie warunk\u00f3w korzystnych dla bytowania, rozmna\u017cania i zimowania zapylaczy. W przydomowych ogrodach, na dzia\u0142kach mo\u017cna wysia\u0107 nasiona, kt\u00f3re utworz\u0105 \u201e\u0142\u0105k\u0119 kwietn\u0105\u201d. Warto mie\u0107 na uwadze, aby znalaz\u0142y si\u0119 w niej gatunki zar\u00f3wno wczesno, jak i p\u00f3\u017ano kwitn\u0105ce, poniewa\u017c to w\u0142a\u015bnie wiosn\u0105 i jesieni\u0105 owady te cz\u0119sto cierpi\u0105 na brak po\u017cywienia. W\u015br\u00f3d upraw rolniczych idealnie by\u0142oby uprawia\u0107 gatunki miododajne, nie wymagaj\u0105ce u\u017cycia \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin, np. gryk\u0119, gorczyc\u0119, faceli\u0119 b\u0142\u0119kitn\u0105, rzepak czy s\u0142onecznik. Dla owad\u00f3w drapie\u017cnik\u00f3w warto zachowa\u0107 te\u017c dzikie stanowiska ro\u015blinne i miedze, co zapewni im baz\u0119 pokarmow\u0105. Prostym sposobem na stworzenie miejsc do zimowania dla owad\u00f3w jest pozostawienie w ogrodzie niewielkiej sterty kamieni, li\u015bci, suchych patyk\u00f3w czy \u015bci\u0119tych p\u0119d\u00f3w malin. Nie wyrzucaj\u0105c zagrabionej \u015bci\u00f3\u0142ki, zapewnimy dogodne zimowanie, np. dla biedronek. Dogodne warunki mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c stworzy\u0107 buduj\u0105c domki dla owad\u00f3w. Wykorzystuje si\u0119 do nich materia\u0142y, kt\u00f3re s\u0105 og\u00f3lnodost\u0119pne, takie jak s\u0142oma, trzcina, szyszki, ceg\u0142y, pot\u0142uczone gliniane doniczki. Proste lub bardziej skomplikowane konstrukcje stan\u0105 si\u0119 idealnym miejscem na schronienie przed deszczem, mrozem czy drapie\u017cnikami. Takie domki s\u0105 szczeg\u00f3lnie po\u017c\u0105dane wiosn\u0105, kiedy to owady sk\u0142adaj\u0105 jaja, ale latem umo\u017cliwiaj\u0105 nocleg i schronienie, a jesieni\u0105 owady mog\u0105 w nich znale\u017a\u0107 miejsce do zimowania, wi\u0119c przydatne s\u0105 ca\u0142y rok. Najlepiej zamontowa\u0107 je w zacisznym i s\u0142onecznym stanowisku, pod zadaszeniem lub mi\u0119dzy drzewami.<\/p>

Marta Po\u0142a, KPODR<\/p>

(Fot. N. Czy\u017cewska-Sucho\u0144,<\/p>

www.wikipedia.org, Pixabay.com\/pl\/)<\/p>

Opracowano na podstawie:<\/p>

\u2013 Bellman H., \u201eSpotkanie z przyrod\u0105 owady\u201d, MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2015,<\/p>

\u2013 Blessing K., Langer S., TraudeF., \u201ePrzyroda i jej tajemnice- przewodnik dla ca\u0142ej rodziny\u201d, Oficyna Wyawdnicza \u201eDelta W-Z\u201d, Warszawa,<\/p>

\u2013 Twardowski J, Twardowska K. Zak\u0142ad entomologii, Katedra ochrony ro\u015blin, Uniwersytet przyrodniczy we Wroc\u0142awiu, \u201eAtlas owad\u00f3w 250 polskich gatunk\u00f3w\u201d Wydawnictwo SBM Sp. Z o.o., Warszawa 2015,<\/p>

\u2013 Twardowski J, Twardowska K. Zak\u0142ad entomologii, Katedra ochrony ro\u015blin, Uniwersytet przyrodniczy we Wroc\u0142awiu, \u201eAtlas motyli 250 gatunk\u00f3w\u201d Wydawnictwo SBM Sp. z o.o., Warszawa 2014,<\/p>

\u2013 https:\/\/poradnikogrodniczy.pl\/owady-pozyteczne-w-ogrodzie.php<\/p>

\u2013 http:\/\/pzd.pl\/artykuly\/21286\/135\/Pozyteczne-owady.html,<\/p>

\u2013 https:\/\/www.pomagamypszczolom.pl\/o-pszczolach\/,<\/p>

\u2013 https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wa%C5%BCki<\/p>

\u2013 https:\/\/wazki.pl\/index.html,<\/p>

\u2013 https:\/\/www.wigry.org.pl\/kwartalnik\/nr39_bieg.html.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Owady s\u0105 najliczniejsz\u0105 grup\u0105 zwierz\u0105t \u017cyj\u0105c\u0105 na ziemi, do tej pory poznano i opisano ponad milion ich gatunk\u00f3w, jednak szacuje si\u0119, \u017ce jest ich wielokrotnie wi\u0119cej. Na terenie Polski udokumentowano oko\u0142o 30 tysi\u0119cy gatunk\u00f3w. Jak mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 w tak licznej grupie bogactwo barw, kszta\u0142t\u00f3w i rozmiar\u00f3w jest ogromne. Owady \u015bwietnie adaptuj\u0105 si\u0119 do warunk\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2849,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36,118,120],"tags":[34,35,6,73],"class_list":["post-2838","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-artykuly","category-ochrona-srodowiska-artykuly","tag-bioroznorodnosc","tag-ekologia","tag-kpodr","tag-ochrona-srodowiska"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2838"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2838\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2860,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2838\/revisions\/2860"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2849"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}