{"id":2811,"date":"2026-03-17T14:07:53","date_gmt":"2026-03-17T13:07:53","guid":{"rendered":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/?p=2811"},"modified":"2026-03-31T14:59:22","modified_gmt":"2026-03-31T12:59:22","slug":"wiosna-nadlatuje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/2026\/03\/17\/wiosna-nadlatuje\/","title":{"rendered":"Wiosna nadlatuje"},"content":{"rendered":"

Kalendarzowa wiosna zaczyna si\u0119 21 marca, ale bardzo cz\u0119sto jej oznaki mo\u017cna dostrzec ju\u017c w lutym. Jednym z pierwszych sygna\u0142\u00f3w jest kwitnienie leszczyny, olchy, pojawienie si\u0119 przebi\u015bnieg\u00f3w, krokus\u00f3w, przylaszczek czy zawilc\u00f3w. Mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 pierwsze p\u0105ki na drzewach i krzewach. Du\u017co rado\u015bci sprawiaj\u0105 odg\u0142osy pierwszych wiosennych ptak\u00f3w, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c na prze\u0142omie lutego i marca. <\/strong><\/p>\n

Jednym z pierwszych ptak\u00f3w powracaj\u0105cych do kraju jest ma\u0142y, niepozorny, ale jak\u017ce pi\u0119knie \u015bpiewaj\u0105cy skowronek. Skowronki s\u0105 troch\u0119 wi\u0119ksze od wr\u00f3bli, maj\u0105 charakterystyczny ma\u0142y czubek na g\u0142owie, kt\u00f3ry mog\u0105 nastroszy\u0107, ziemisto-szare upierzenie z jasnym brzuszkiem. Bardzo dobrze wtapiaj\u0105 si\u0119 w otoczenie. Wygl\u0105d samicy i samca niczym si\u0119 nie r\u00f3\u017cni, samice s\u0105 odrobin\u0119 mniejsze.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Skowronek (Fot. Pixabay.com\/pl)<\/em><\/p>\n

Miejscem ich \u017cycia s\u0105 g\u0142\u00f3wnie pola i \u0142\u0105ki. Buduj\u0105 gniazda na ziemi, aby chroni\u0107 swoje piskl\u0119ta l\u0105duj\u0105 w pewnej odleg\u0142o\u015bci od gniazd i przemierzaj\u0105 t\u0119 odleg\u0142o\u015b\u0107 na nogach. Samica jest odpowiedzialna za wysiadywanie jaj, kt\u00f3re trwa do 2 tygodni. Piskl\u0119ta po wykluciu sp\u0119dzaj\u0105 2 tygodnie w gnie\u017adzie zanim wyrusz\u0105 w swoj\u0105 pierwsz\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119. W tym czasie s\u0105 dokarmiane g\u0142\u00f3wnie przez samca.<\/p>\n

Skowronek najbardziej znany jest ze swojego \u015bpiewu. Ptaki wzbijaj\u0105 si\u0119 na wysoko\u015b\u0107 oko\u0142o 20 m i wtedy zaczynaj\u0105 koncert. Ich \u015bpiew s\u0142ycha\u0107 od wczesnych godzin rannych do zmierzchu, od ko\u0144ca lutego do pocz\u0105tku sierpnia. \u015apiew s\u0142u\u017cy zwabieniu samicy oraz oznaczeniu terytorium. Skowronki wydaj\u0105 d\u017awi\u0119ki zar\u00f3wno podczas wdechu i wydechu. Potrafi\u0105 r\u00f3wnie\u017c na\u015bladowa\u0107 odg\u0142osy innych ptak\u00f3w. Ten gatunek \u0142\u0105czy si\u0119 w pary na sta\u0142e. W Polsce skowronek jest zwiastunem wiosny, jego \u015bpiew oznacza, \u017ce wiosna nadchodzi wielkimi krokami. Ptaki te symbolizuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c m\u0105dro\u015b\u0107, nadziej\u0119, mi\u0142o\u015b\u0107, m\u0142odo\u015b\u0107 oraz natchnienie.<\/p>\n

Na obszarze Polski skowronek jest obj\u0119ty \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 gatunkow\u0105. Na Czerwonej li\u015bcie ptak\u00f3w zosta\u0142 uznany jako gatunek najmniejszej troski, gdy\u017c jego populacja liczy kilka milion\u00f3w par. W naszym kraju gniazduje oko\u0142o 30% europejskiej populacji. Jego liczebno\u015b\u0107 spada ze wzgl\u0119du na to, \u017ce w strukturze zasiew\u00f3w dominuj\u0105 zbo\u017ca ozime oraz z uwagi na intensywne u\u017cytkowanie trwa\u0142ych u\u017cytk\u00f3w zielonych.<\/p>\n

Drugim gatunkiem ptaka, kt\u00f3ry bardzo wcze\u015bnie przylatuje do naszego kraju jest \u017curaw. To du\u017cy ptak, wi\u0119kszy od bociana, o bardzo d\u0142ugich nogach, d\u0142ugiej szyi i do\u015b\u0107 kr\u00f3tkim dziobie. D\u0142ugie pi\u00f3ra skrzyde\u0142 sprawiaj\u0105 wra\u017cenie napuszonego ogona. Ubarwienie ma popielate z czarn\u0105 szyj\u0105, rudym nalotem na grzbiecie (widocznym g\u0142\u00f3wnie w sezonie l\u0119gowym), czerwon\u0105 czapeczk\u0105 na g\u0142owie (jest to naga sk\u00f3ra, nie pi\u00f3ra) i bia\u0142\u0105 pr\u0119g\u0105, ci\u0105gn\u0105c\u0105 si\u0119 od oka, przez ca\u0142e policzki, wzd\u0142u\u017c karku a\u017c do plec\u00f3w. Samica nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od samca, jednak po sposobie zachowania mo\u017cna odr\u00f3\u017cni\u0107 p\u0142e\u0107 ju\u017c ze sporej odleg\u0142o\u015bci. Podczas krzyku samiec trzyma skrzyd\u0142a lekko rozpostarte i opuszczone, a samica ciasno przytulone do cia\u0142a. G\u0142os samca jest przeci\u0105g\u0142y, a samica odpowiada mu trzema kr\u00f3tkimi okrzykami. Piskl\u0119ta po wykluciu maj\u0105 \u017c\u00f3\u0142toszary puch, po wypierzeniu m\u0142ode s\u0105 podobne do doros\u0142ych, z tym, \u017ce s\u0105 ja\u015bniejsze i nie maj\u0105 charakterystycznego pi\u00f3ropusza w ogonie oraz kontrastowych bia\u0142o-czarnych barw na g\u0142owie i szyi. \u017burawie osi\u0105gaj\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105 mi\u0119dzy 3. a 5. rokiem \u017cycia. Ptaki zwykle \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w pary na ca\u0142e \u017cycie. Wiosn\u0105, po przylocie, odbywaj\u0105 widowiskowe ta\u0144ce godowe, kt\u00f3rym towarzyszy dono\u015bny klangor. Gniazda najch\u0119tniej zak\u0142adaj\u0105 na \u015br\u00f3dle\u015bnych mokrad\u0142ach, w olsach i borach bagiennych, na grz\u0105skich obrze\u017cach staw\u00f3w i jezior, w zabagnionych dolinach rzecznych. Znosz\u0105 dwa jaja, w odst\u0119pie dwudniowym. Wysiadywanie trwa 30 dni. Po wykluciu pierwszego piskl\u0119cia, samiec przez kilka dni opiekuje si\u0119 nim poza gniazdem, podczas gdy samica ko\u0144czy wysiadywanie drugiego jaja. Starsze i silniejsze piskl\u0119 jest bardzo agresywne wobec m\u0142odszego, ale po kilku dniach rywalizacja ustaje i rodzina mo\u017ce przebywa\u0107 razem.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u017burawie (Fot. D. Oparzela)<\/em><\/p>\n

Po okresie gniazdowym, wiele ptak\u00f3w \u017ceruje na otwartych terenach \u0142\u0105k i p\u00f3l. Zdolno\u015b\u0107 do lotu uzyskuj\u0105 po oko\u0142o 10 tygodniach \u017cycia. Po l\u0119gach, ptaki \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w coraz wi\u0119ksze stada z innymi rodzinami oraz ptakami, kt\u00f3re w danym sezonie nie podchodzi\u0142y do l\u0119g\u00f3w. W czasie migracji i na zimowiskach \u017curawie zbijaj\u0105 si\u0119 w ogromne, nawet wielotysi\u0119czne stada. W Polsce najliczniej \u017curawie gniazduj\u0105 na p\u00f3\u0142nocy kraju, rzadziej na po\u0142udniu. Najwi\u0119ksze jesienne sejmiki zbieraj\u0105 si\u0119 w rejonie Parku Narodowego Uj\u015bcie Warty, w dolinie Dolnej Odry, na Bagnach Biebrza\u0144skich, w Narwia\u0144skim, Poleskim i S\u0142owi\u0144skim Parku Narodowym. \u017buraw jest ptakiem w\u0119drownym, cho\u0107 w odpowiedzi na zmiany klimatyczne okres jego migracji systematycznie si\u0119 skraca i coraz wi\u0119cej ptak\u00f3w zimuje na miejscu. Tradycyjne zimowiska znajduj\u0105 si\u0119 w po\u0142udniowej Europie, na Bliskim Wschodzie, w P\u00f3\u0142nocnej Afryce i Etiopii. \u017burawie zjadaj\u0105 bezkr\u0119gowce i drobne kr\u0119gowce, ziarna, nasiona i mi\u0119kkie cz\u0119\u015bci ro\u015blin. Ptaki te symbolizuj\u0105 szcz\u0119\u015bcie, m\u0105dro\u015b\u0107, d\u0142ugowieczno\u015b\u0107, honor i lojalno\u015b\u0107.<\/p>\n

Kolejnym gatunkiem, kt\u00f3ry przylatuje do kraju nieco p\u00f3\u017aniej, bo na prze\u0142omie marca i kwietnia jest bocian. Bocian jest najbardziej charakterystycznym wiosennym ptakiem przylatuj\u0105cym do Polski. Jest jednym z symboli polskiej przyrody. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z nim wiele ba\u015bni, przes\u0105d\u00f3w i wierze\u0144. Pojawienie si\u0119 bociana na gnie\u017adzie w obej\u015bciu wr\u00f3\u017cy\u0142o szybk\u0105 wiosn\u0119, a tak\u017ce szcz\u0119\u015bcie dla gospodarzy.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Bociany (Fot. Pixabay.com\/pl)<\/em><\/p>\n

Bocian jest du\u017cym ptakiem o wysoko\u015bci oko\u0142o 80 cm i rozpi\u0119to\u015bci skrzyde\u0142 do 2 m. Samica jest nieco mniejsza od samca, ale tak samo upierzona. Ptaki s\u0105 bia\u0142e, jedynie lotki maj\u0105 czarne. Doros\u0142e ptaki maj\u0105 intensywnie czerwone dzioby i nogi. Bociany bardzo cz\u0119sto wracaj\u0105 do tego samego gniazda, ale nie zawsze czekaj\u0105 na powr\u00f3t dawnego partnera. Cz\u0119sto remontuj\u0105 gniazdo z nowym towarzyszem. Co pi\u0105ty bocian na \u015bwiecie jest Polakiem. Najwi\u0119cej bocian\u00f3w jest na p\u00f3\u0142nocnym wschodzie \u2013 na Mazurach i na Suwalszczy\u017anie. Najbardziej znana miejscowo\u015b\u0107, w kt\u00f3rej znajduje si\u0119 oko\u0142o 30 zasiedlonych gniazd bocianich to Pentowo ko\u0142o Tykocina na Podlasiu. W 2001 roku otrzyma\u0142o tytu\u0142 Europejskiej Wsi Bocianiej. Wyr\u00f3\u017cnienie to jest przyznawane od 1994 roku przez niemieck\u0105 Fundacj\u0119 Europejskiego Dziedzictwa Przyrody EURONATUR. W ka\u017cdym kraju mo\u017ce je otrzyma\u0107 tylko jedno miejsce. W Pentowie, w dworku pa\u0144stwa Toczy\u0142owskich, kt\u00f3ry tak sobie upodoba\u0142y bociany ustawiono 2 wie\u017ce, by mo\u017cna by\u0142o obserwowa\u0107 \u017cycie i zwyczaje tych pi\u0119knych ptak\u00f3w.<\/p>\n

Bociany osi\u0105gaj\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105 w wieku od 3 do 5 lat. Zazwyczaj sk\u0142adaj\u0105 od 2 do 5 jaj, kt\u00f3re wysiaduj\u0105 na zmian\u0119 przez oko\u0142o 33\u201334 dni. Po 2 miesi\u0105cach m\u0142ode osobniki opuszczaj\u0105 gniazdo. Coraz cz\u0119\u015bciej obserwowanym zjawiskiem jest zjadanie lub wyrzucanie piskl\u0105t z gniazda. Spowodowane jest to niewystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015bci\u0105 pokarmu, a to wynika z coraz cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cej suszy w naszym kraju. W\u0142o\u017cenie piskl\u0119cia do gniazda nie przyniesie efektu, gdy\u017c rodzice wyrzuc\u0105 go ponownie. Bociany w ten spos\u00f3b pozbywaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c s\u0142abszych piskl\u0105t. Jest to naturalna selekcja, kt\u00f3ra zwi\u0119ksza szanse na prze\u017cycie silniejszych osobnik\u00f3w. Obliczono, \u017ce bociany posiadaj\u0105ce 4 piskl\u0119ta musz\u0105 dostarcza\u0107 im oko\u0142o 3 kg po\u017cywienia dziennie, dlatego doros\u0142e bociany \u017ceruj\u0105 nawet 10 godz. w ci\u0105gu dnia.<\/p>\n

Bociany najch\u0119tniej osiedlaj\u0105 si\u0119 na terenach podmok\u0142ych, w pobli\u017cu wilgotnych \u0142\u0105k, pastwisk, p\u0142ytkich zbiornik\u00f3w wodnych, na obrze\u017cach staw\u00f3w i rzek. Takie miejsca zapewniaj\u0105 ptakom pokarm przez ca\u0142y sezon. Chocia\u017c w szczeg\u00f3lnie suchych latach nawet w takim \u015brodowisku r\u00f3wnie\u017c pojawia\u0142 si\u0119 problem z wyrzucaniem piskl\u0105t spowodowany strachem przed wykarmieniem ptasiej rodziny. Bociany \u017cywi\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie p\u0142azami, gryzoniami, ssakami owado\u017cernymi, du\u017cymi owadami, jak szara\u0144czaki, chrz\u0105szcze, rybami, d\u017cd\u017cownicami, a tak\u017ce jajami innych ptak\u00f3w czy piskl\u0119tami. Owszem bocian zje \u017cab\u0119, ale w ostateczno\u015bci, zdecydowanie woli wy\u017cej wymienione menu. Najstarszy zaobr\u0105czkowany na wolno\u015bci bocian \u017cy\u0142 33 lata i jeszcze rok przed \u015bmierci\u0105 wyprowadzi\u0142 l\u0119g. W niewoli rekordzista do\u017cy\u0142 35 lat.<\/p>\n

Bociany nie potrafi\u0105 \u015bpiewa\u0107. Krta\u0144 dolna, kt\u00f3ra jest u ptak\u00f3w narz\u0105dem g\u0142osowym jest do tego stopnia uwsteczniona, \u017ce nie wytwarza d\u017awi\u0119ku. Bociany jedynie cicho \u015bwiszcz\u0105 wypuszczaj\u0105c powietrze przez tchawic\u0119 lub klekocz\u0105 g\u0142o\u015bno dziobami. Klekot wydawany w duecie jest cz\u0119\u015bci\u0105 rytua\u0142u godowego. Samiec klekotaniem oznajmia zaj\u0119cie gniazda, odstrasza inne bociany, a tak\u017ce zwabia samic\u0119. Ptaki r\u00f3wnie\u017c klekocz\u0105 i sycz\u0105, gdy wyl\u0105duj\u0105 na gnie\u017adzie na powitanie partnera. Do tego dochodz\u0105 gesty wykonywane g\u0142ow\u0105, szyj\u0105 oraz skrzyd\u0142ami. Rytua\u0142 ten s\u0142u\u017cy rozpoznawaniu si\u0119 oraz wyt\u0142umieniu wzajemnej agresji skierowanej do ewentualnych intruz\u00f3w.<\/p>\n

Bociany sp\u0119dzaj\u0105 w naszym kraju oko\u0142o 5 miesi\u0119cy. Ju\u017c od po\u0142owy sierpnia odlatuj\u0105 na zimowiska w Afryce. Jako pierwsze odlatuj\u0105 m\u0142ode osobniki oraz te ptaki, kt\u00f3re nie przyst\u0119powa\u0142y do l\u0119g\u00f3w. Widok odlatuj\u0105cych bocian\u00f3w oznacza, \u017ce powoli ko\u0144czy si\u0119 lato, \u017ce za chwil\u0119 nadejdzie jesie\u0144, a za kolejn\u0105 chwil\u0119 minie nast\u0119pny rok. Przyroda w naszym \u017cyciu jest bardzo wa\u017cna. Cykliczno\u015b\u0107 natury odzwierciedla nasz\u0105 egzystencj\u0119, a ptaki s\u0105 symbolem wolno\u015bci, nadziei, przemian i nowych mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n

Ilona Ole\u015b, KPODR<\/p>\n

Opracowano na podstawie:<\/p>\n

\u2013 O ptakach \u2013 Andrzej Kruszewicz, Multico Oficyna Wydawnicza Sp. z.o.o. Warszawa 2017,<\/p>\n

\u2013 Ptaki w Polsce \u2013 Andrzej G. Kruszewicz, Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2008,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/avesnature.com.pl\/jakie-ptaki-przylatuja-na-wiosne-do-polski-ptaki-wracajace-z-zimowisk\/,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/stylzycia.radiozet.pl\/magia\/wrozby\/Ptaki-wiosenne-ktore-gatunki-zwiastuja-wiosne-31748,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/tukanmedia.pl\/gatunki-ptakow\/skowronek\/,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/podroztrwa.pl\/skowronek\/,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/jestemnaptak.pl\/atlas-ptakow\/zuraw\/,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/otop.org.pl\/2021\/10\/19\/zurawie-ptasi-tydzien-z-otop\/,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/www.bocian.org.pl\/bocian-bialy\/o-bocianie,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/www.salamandra.org.pl\/obocianie.html.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kalendarzowa wiosna zaczyna si\u0119 21 marca, ale bardzo cz\u0119sto jej oznaki mo\u017cna dostrzec ju\u017c w lutym. Jednym z pierwszych sygna\u0142\u00f3w jest kwitnienie leszczyny, olchy, pojawienie si\u0119 przebi\u015bnieg\u00f3w, krokus\u00f3w, przylaszczek czy zawilc\u00f3w. Mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 pierwsze p\u0105ki na drzewach i krzewach. Du\u017co rado\u015bci sprawiaj\u0105 odg\u0142osy pierwszych wiosennych ptak\u00f3w, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c na prze\u0142omie lutego i marca. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2815,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36,118,120],"tags":[34,35,73],"class_list":["post-2811","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-artykuly","category-ochrona-srodowiska-artykuly","tag-bioroznorodnosc","tag-ekologia","tag-ochrona-srodowiska"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2811","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2811"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2811\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2861,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2811\/revisions\/2861"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2815"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2811"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2811"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2811"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}