{"id":2772,"date":"2026-02-03T10:06:12","date_gmt":"2026-02-03T09:06:12","guid":{"rendered":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/?p=2772"},"modified":"2026-02-03T10:07:08","modified_gmt":"2026-02-03T09:07:08","slug":"elementy-i-obszary-nieprodukcyjne-w-gospodarstwie-ich-funkcja-i-znaczenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/2026\/02\/03\/elementy-i-obszary-nieprodukcyjne-w-gospodarstwie-ich-funkcja-i-znaczenie\/","title":{"rendered":"Elementy i obszary nieprodukcyjne w gospodarstwie \u2013 ich funkcja i znaczenie"},"content":{"rendered":"

R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna i ochrona krajobrazu to obecnie najbardziej popularne has\u0142a w obszarze ochrony \u015brodowiska i ekologii. Co za tym idzie, r\u00f3wnie\u017c w rolnictwie coraz wi\u0119kszy nacisk k\u0142adzie si\u0119 na kwestie \u015brodowiskowe i klimatyczne. Celem dzia\u0142a\u0144 jest przede wszystkim zachowanie cennych przyrodniczo siedlisk, ochrona rodzimej fauny i flory, a tak\u017ce szersze wprowadzanie zielonych element\u00f3w w krajobrazie rolniczym.<\/p>\n

W zwi\u0105zku z tym, warunkiem otrzymania podstawowych dop\u0142at dla rolnik\u00f3w sta\u0142o si\u0119 m.in. utrzymanie w strukturze grunt\u00f3w ornych tzw. element\u00f3w i obszar\u00f3w nieprodukcyjnych. Sam wym\u00f3g mie\u015bci si\u0119 w zakresie tzw. warunkowo\u015bci, kt\u00f3ra stanowi zbi\u00f3r wymaga\u0144 dla rolnik\u00f3w, na podstawie kt\u00f3rych rolnicy mog\u0105 mie\u0107 wyp\u0142acone 100% p\u0142atno\u015bci podstawowych do produkcji rolniczej. Jest to kontynuacja i zarazem nowa forma zasad wzajemnej zgodno\u015bci i obecnych wymog\u00f3w zazieleniania.<\/p>\n

Sam\u0105 warunkowo\u015b\u0107 dzielimy na sze\u015b\u0107 g\u0142\u00f3wnych obszar\u00f3w oddzia\u0142ywania, a jednym z nich jest, R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna i krajobraz (ochrona i jako\u015b\u0107), punkt 4. W obr\u0119bie tego obszaru oddzia\u0142ywania wyszczeg\u00f3lniono norm\u0119 GAEC 8 pod nazw\u0105: Utrzymanie element\u00f3w i obszar\u00f3w nieprodukcyjnych. Jest to jedna z norm dobrej kultury rolnej, zgodna z ochron\u0105 \u015brodowiska, wynikaj\u0105ca z prawa unijnego i prawa krajowego (stan na dzie\u0144 10.05.2024).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015ar\u00f3dpolna miedza i zadrzewienia<\/em><\/p>\n

Upraszczaj\u0105c, w ramach GAEC 8 rolnicy s\u0105 zobowi\u0105zani do trzech dzia\u0142a\u0144:<\/p>\n

    \n
  1. Zachowania element\u00f3w krajobrazu (obowi\u0105zek zachowania drzew \u2013 pomnik\u00f3w przyrody, oczek wodnych o pow. do 100 m2, row\u00f3w do 2 m szeroko\u015bci).<\/li>\n
  2. Przestrzegania zakazu przycinania \u017cywop\u0142ot\u00f3w i drzew podczas okresu l\u0119gowego ptak\u00f3w oraz okresu wychowu m\u0142odych (zakaz nie dotyczy drzew owocowych, wierzb i zagajnik\u00f3w o kr\u00f3tkiej rotacji).<\/li>\n
  3. Zagwarantowania minimalnego udzia\u0142u co najmniej 4% grunt\u00f3w ornych na poziomie gospodarstwa przeznaczonych na obszary i elementy nieprodukcyjne, w tym grunty ugorowane.<\/li>\n<\/ol>\n

    Do tych\u017ce element\u00f3w i obszar\u00f3w nieprodukcyjnych zaliczamy z kolei:<\/p>\n

    – grunty ugorowane,<\/p>\n

    – grunty ugorowane z ro\u015blinami miododajnymi,<\/p>\n

    – \u017cywop\u0142oty\/pasy zadrzewione,<\/p>\n

    – zadrzewienia pojedyncze,<\/p>\n

    – zagajniki \u015br\u00f3dpolne,<\/p>\n

    – zadrzewienie liniowe,<\/p>\n

    – oczka wodne,<\/p>\n

    – rowy,<\/p>\n

    – strefy buforowe i miedze \u015br\u00f3dpolne,<\/p>\n

    – pasy grunt\u00f3w kwalifikuj\u0105cych si\u0119 do p\u0142atno\u015bci wzd\u0142u\u017c obrze\u017cy lasu, bez produkcji,<\/p>\n

    – mi\u0119dzyplony,<\/p>\n

    – uprawy wi\u0105\u017c\u0105ce azot.<\/p>\n

    Skupiaj\u0105c si\u0119 na punkcie 3, nale\u017cy bowiem zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie powy\u017csze elementy i obszary s\u0105 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci w krajobrazie rolniczym, stanowi\u0105 dom i miejsce bytowania ogromnej ilo\u015bci zwierz\u0105t i owad\u00f3w. Spo\u015br\u00f3d dodatkowych funkcji wymieni\u0107 nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c funkcj\u0119 retencyjn\u0105, klimatotw\u00f3rcz\u0105 i glebochronn\u0105. Nie mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c zapomina\u0107 o tym, \u017ce obiekty te wnosz\u0105 dodatkowy walor estetyczny do przestrzeni wiejskiej.<\/p>\n

    Funkcj\u0105 grunt\u00f3w ugorowanych i grunt\u00f3w ugorowanych z ro\u015blinami miododajnymi jest zapewnienie glebie swoistego odpoczynku. S\u0105 to obszary wy\u0142\u0105czone z rolniczego u\u017cytkowania na pewien okres, z definicji na 1\u20132 lata. Wyr\u00f3\u017cniamy trzy rodzaje ugoru:<\/p>\n

      \n
    1. Czarny \u2013 bez upraw, nawo\u017cony obornikiem.<\/li>\n
    2. Herbicydowy \u2013 utrzymywany w celu zwalczania chwast\u00f3w.<\/li>\n
    3. Zielony \u2013 obsiany ro\u015blinami o kr\u00f3tkim okresie wegetacyjnym z przeznaczeniem na zielony naw\u00f3z.<\/li>\n<\/ol>\n

      Historycznie ug\u00f3r by\u0142 nieod\u0142\u0105cznym elementem p\u0142odozmianu, kt\u00f3rego istota polega\u0142a na 3-letniej rotacji upraw nast\u0119puj\u0105cych po sobie, gdzie zmianowanie rozpoczyna\u0142o pole nieobsiane, po nim wprowadzano zbo\u017ce jare, a kolejno ozime. Zgodnie z t\u0105 metod\u0105 gospodarowano na terenach rolniczych a\u017c do po\u0142owy XIX wieku. Z czasem, zast\u0105piono t\u0119 metod\u0119 tzw. zmianowaniem norfolskim, \u201eczteropol\u00f3wk\u0105\u201d, w kt\u00f3rej wyeliminowano ugorowanie. Uprawy prowadzono na polach w planowanym nast\u0119pstwie: \uf0e0 okopowe nawo\u017cone obornikiem \uf0e0 ro\u015bliny jare \uf0e0 ro\u015bliny motylkowate \uf0e0 ro\u015bliny ozime. Czteropol\u00f3wka zosta\u0142a nast\u0119pnie wyparta przez rolnictwo intensywne, oparte na nawozach mineralnych, chemicznych \u015brodkach ochrony ro\u015blin oraz nowoczesnych odmianach upraw.<\/p>\n

      Z czasem okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce rolnictwo intensywne nie zdaje rezultatu. Obecnie szacuje si\u0119, \u017ce pomimo powszechnego stosowania pestycyd\u00f3w, co roku 20\u201340% \u015bwiatowych plon\u00f3w ulega startom z powodu szkodnik\u00f3w i chor\u00f3b ro\u015blin. Wynika to z faktu, \u017ce liczne patogeny ro\u015blinne, owady czy chwasty uodporni\u0142y si\u0119 z czasem na dzia\u0142anie fungicyd\u00f3w, insektycyd\u00f3w czy herbicyd\u00f3w. Pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nowe gatunki inwazyjne, a zmiany klimatu sprzyjaj\u0105 migracji poza granice pierwotnego wyst\u0119powania gatunk\u00f3w. Co r\u00f3wnie wa\u017cne, stosowanie nawoz\u00f3w mineralnych nie nad\u0105\u017ca\u0142o za stratami glebowej materii organicznej wynoszonej z p\u00f3l, z ka\u017cdym kolejnym zbiorem plon\u00f3w. Dodatkowe dawki azotu i fosforu w glebie zaburzy\u0142y te\u017c przemiany chemiczne zachodz\u0105ce w niej i wp\u0142yn\u0119\u0142y na kondycj\u0119 w\u00f3d podziemnych, rzek i zbiornik\u00f3w wodnych.<\/p>\n

      W odpowiedzi na to rolnictwo przypomnia\u0142o sobie o dobrodziejstwach p\u0142odozmianu, kt\u00f3rego elementem mo\u017ce by\u0107 m.in. ug\u00f3r. Z tego te\u017c wzgl\u0119du ugorowanie ponownie sta\u0142o si\u0119 sposobem na odzyskanie zasob\u00f3w glebowych i popraw\u0119 kondycji grunt\u00f3w rolnych. Najistotniejszy jest tu aspekt zwi\u0119kszenia zawarto\u015bci materii organicznej w glebie, a przede wszystkim przyrost warstwy pr\u00f3chnicy \u2013 hummusu. Zwraca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na fakt, \u017ce w glebie, kt\u00f3ra jest pozostawiona w spoczynku odbuduj\u0105 si\u0119 wa\u017cne procesy biochemiczne, do kt\u00f3rych zaburzenia dochodzi, gdy gleba jest nieustannie eksploatowana, przenawo\u017cona i niejednokrotnie zanieczyszczona.<\/p>\n

      W zwi\u0105zku z tym nowa polityka rolna w du\u017cej mierze skupia si\u0119 na odbudowie dawnych technik uprawy roli. Uwzgl\u0119dnia si\u0119 przy tym przeznaczanie cz\u0119\u015bci grunt\u00f3w na ugorowanie, gdy\u017c do\u015bwiadczenie pokazuje, \u017ce jest to doskona\u0142a forma zwalczania chwast\u00f3w, zapobiegania chorobom ro\u015blin uprawnych i wyja\u0142awianiu si\u0119 gleby. Dodatkowo ugorowanie daje glebie czas na odbudow\u0119 gruze\u0142kowatej struktury i popraw\u0119 jej ch\u0142onno\u015bci. Dzi\u0119ki temu wszelkie sk\u0142adniki mineralne s\u0105 w mniejszym stopniu wyp\u0142ukiwane z gleby przez deszcz \u2013 erozja wodna czy wywiewane przez wiatr \u2013 erozja wietrzna.<\/p>\n

      Jedn\u0105 z form ugorowania jest zasiew ro\u015blin miododajnych. To dodatkowo stymuluje rozszerzanie si\u0119 puli gatunkowej owad\u00f3w zapylaj\u0105cych, kt\u00f3rych populacje bardzo si\u0119 kurcz\u0105, g\u0142\u00f3wnie przez stosowanie chemii rolniczej na polach i eliminacj\u0119 naturalnych siedlisk. W tym celu, bardzo cz\u0119sto przy \u0142\u0105kach czy uprawach miododajnych stawiane s\u0105 domy dla owad\u00f3w dzikich, jak i mobilne ule\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 z pszczo\u0142\u0105 miodn\u0105.<\/p>\n

      Najcz\u0119\u015bciej spotykan\u0105 form\u0105 obszar\u00f3w nieprodukcyjnych s\u0105 obecnie zaro\u015bni\u0119te miedze \u015br\u00f3dpolne lub strefy buforowe oraz wszelkiego rodzaju zadrzewienia i zakrzewienia (pojedyncze drzewa, szpalery, zagajniki, \u017cywop\u0142oty). Obszary te bardzo cz\u0119sto tworz\u0105 naturalnie wytyczone granice biegn\u0105ce mi\u0119dzy s\u0105siaduj\u0105cymi gospodarstwami czy pomi\u0119dzy polami uprawnymi w obr\u0119bie danego gospodarstwa. Ziele\u0144 ta jest niezmiernie wa\u017cna z punktu widzenia bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci na terenach rolniczych. W obr\u0119bie zakrzewionej miedzy, czy nasadzenia drzew spotkamy liczne gatunki ptak\u00f3w, gryzoni czy owad\u00f3w. Wszystkie te elementy s\u0105 wa\u017cne dla zachowania r\u00f3wnowagi ekologicznej na danym obszarze. S\u0105 to chocia\u017cby drapie\u017cne owady \u017cywi\u0105ce si\u0119 szkodnikami upraw, gatunki dzikich zapylaczy czy owado\u017cerne ptaki i nietoperze. Elementy zieleni w krajobrazie zatrzymuj\u0105 te\u017c wod\u0119 opadow\u0105, kszta\u0142tuj\u0105 strefy przewietrze\u0144, obni\u017caj\u0105 temperatur\u0119 otoczenia oraz poch\u0142aniaj\u0105 zanieczyszczenia py\u0142owe z powietrza.<\/p>\n

      \u017bywop\u0142oty z kolei, s\u0105 elementem charakterystycznym dla przydomowych ogrod\u00f3w, gdzie r\u00f3wnie\u017c s\u0142u\u017c\u0105 do odseparowania i wyodr\u0119bnienia obszaru wok\u00f3\u0142 domu. Jednocze\u015bnie \u017cywop\u0142oty spe\u0142niaj\u0105 form\u0119 u\u017cytkow\u0105, gdy znajduj\u0105 si\u0119 w nich, np. krzewy owocowe. S\u0105 domem dla owad\u00f3w, ptak\u00f3w, p\u0142az\u00f3w i gad\u00f3w. Nasadzenia krzew\u00f3w wok\u00f3\u0142 domu pe\u0142ni\u0105 te\u017c funkcj\u0119 dekoracyjn\u0105, gdy\u017c wybieramy do nich g\u0142\u00f3wnie pi\u0119knie kwitn\u0105ce ro\u015bliny, r\u00f3wnie\u017c te miododajne.<\/p>\n

      \"\"<\/p>\n

      \u017bywop\u0142ot li\u015bciasty<\/em><\/p>\n

      Oczka wodne przyjmuj\u0105 form\u0119 naturalnych, jak i sztucznych zbiornik\u00f3w retencyjnych, kt\u00f3re towarzysz\u0105 polom uprawnym czy sadom. Rolnicy pozyskuj\u0105 z nich wod\u0119 do podlewania upraw, w okresach, gdy przewidywane s\u0105 d\u0142ugoterminowe deficyty opad\u00f3w. Wielokrotnie zbiornikom wodnym towarzysz\u0105 te\u017c g\u0119ste nasadzenia krzew\u00f3w lub naturalne zadrzewienia. Te formacje ro\u015blinne stanowi\u0105 jednocze\u015bnie stref\u0119 ochronn\u0105 dla w\u00f3d, zabezpieczaj\u0105c je przez sp\u0142ywem powierzchniowym wszelkich zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych stosowanych na polach uprawnych. S\u0105 to tzw. strefy buforowe. Ponadto, w obr\u0119bie takich zadrzewie\u0144 ostoj\u0119 znajduje ptactwo wodne i ogromna ilo\u015b\u0107 owad\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c zapylaczy.<\/p>\n

      Je\u015bli chodzi o mi\u0119dzyplony, to przede wszystkim stanowi\u0105 one okryw\u0119 gleby w okresie jesienno-zimowym. Chroni\u0105 tym samym gleb\u0119 przed utrat\u0105 sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 potrzebne ro\u015blinom jarym w okresie wiosennego wzrostu. Okrywa ta stanowi te\u017c ochron\u0119 przed zmianami temperatury gruntu, zapobiega parowaniu wody i rozwojowi chwast\u00f3w. Ponadto, korzenie ro\u015blin b\u0119d\u0105cych mi\u0119dzyplonami przygotowuj\u0105 gleb\u0119 pod kolejne uprawy, spulchniaj\u0105 j\u0105 i wchodz\u0105 w interakcje z niezliczon\u0105 ilo\u015bci\u0105 bakterii i grzyb\u00f3w \u2013 mikoryza\/mykoryza. Dzi\u0119ki temu w glebie ca\u0142orocznie rozwija si\u0119 \u017cycie, kt\u00f3rego pionierami s\u0105 w\u0142a\u015bnie mikroorganizmy glebowe. Co bardzo istotne, dzi\u0119ki mikoryzie, za po\u015brednictwem grzyb\u00f3w, do gleby w\u0119druje ogromna ilo\u015b\u0107 w\u0119gla przekazywana im od ro\u015blin. W\u0119giel ten jest z kolei wi\u0105zany w glebie. W efekcie grzyby odgrywaj\u0105 bardzo wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 ekologiczn\u0105. Dzieje si\u0119 tak dlatego, poniewa\u017c du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 tego pierwiastka wchodzi w sk\u0142ad trwa\u0142ych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych, a to z kolei wspiera rozbudow\u0119 glebowych sieci pokarmowych opartych na w\u0119glu.<\/p>\n

      Niezmierne wa\u017cna jest te\u017c uprawa ro\u015blin wi\u0105\u017c\u0105cych azot. Korzenie ro\u015blin bobowatych \u2013 motylkowatych, na drodze symbiozy z tzw. bakteriami brodawkowymi pozyskuj\u0105 bowiem azot z gleby. Zachodzi to na drodze swoistej wymiany, ro\u015bliny dostarczaj\u0105 bakteriom zwi\u0105zki w\u0119glowe i zapewniaj\u0105 warunki do rozwoju, a bakterie w zamian oddaj\u0105 im azot. Cz\u0119\u015b\u0107 zasymilowanego azotu zasila te\u017c gleb\u0119, a tym samym jest on dost\u0119pny dla kolejnych upraw. U pod\u0142o\u017ca tej wymiany le\u017cy szereg przemian chemicznych zachodz\u0105cych w glebie i w obr\u0119bie bry\u0142y korzeniowej ro\u015bliny. Ponownie zatem pojawia si\u0119 aspekt interakcji zachodz\u0105cych w glebie, mi\u0119dzy korzeniami ro\u015blin a mikroorganizmami glebowymi.<\/p>\n

      \"\"<\/p>\n

      Wyka \u2013 ro\u015blina bobowata<\/em><\/p>\n

      Podsumowuj\u0105c, mo\u017cna \u015bmia\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce obszary nieprodukcyjne stanowi\u0105 doskona\u0142y spos\u00f3b poprawy dobrostanu krajobrazu rolniczego. Jak pokazuje wiele bada\u0144, dzi\u0119ki zr\u00f3wnowa\u017conym praktykom rolniczym b\u0105d\u017a poprzez rolnictwo ekologiczne jeste\u015bmy w stanie zrekompensowa\u0107 straty \u015brodowiskowe, jakie wyrz\u0105dzi\u0142o intensywnie prowadzone rolnictwo. W tym celu nale\u017cy jednak wprowadzi\u0107 wiele ma\u0142ych dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3rych suma daje ostatecznie ogromne korzy\u015bci. Wszystko wymaga jednak czasu i wiary w to, \u017ce elementy przyrody same znakomicie siebie wspieraj\u0105 i chroni\u0105.<\/p>\n

      Lidia Saganowska, KPODR<\/p>\n

      Fot. Pixabay.com\/pl<\/p>\n

      Opracowano na podstawie:<\/p>\n

      \u2013 Gabry\u015b H., Fizjologia ro\u015blin, pod red. Kopcewicz J., Lewak S., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warsz awa 2002,<\/p>\n

      \u2013 Sheldrake M., Strz\u0119pki \u017cycia, O tym jak grzyby kszta\u0142tuj\u0105 nasz \u015bwiat, zmieniaj\u0105 nasze umys\u0142y i kszta\u0142tuj nasz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, Wydawnictwo Insignis, Krak\u00f3w 2023,<\/p>\n

      \u2013 https:\/\/www.gov.pl\/web\/rolnictwo\/warunkowosc,<\/p>\n

      \u2013https:\/\/www.eko-uprawy.pl\/rolnictwo\/1034-czteropolowka-norfolska-przezytek-czy-podstawa-rolnictwa-ekologicznego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna i ochrona krajobrazu to obecnie najbardziej popularne has\u0142a w obszarze ochrony \u015brodowiska i ekologii. Co za tym idzie, r\u00f3wnie\u017c w rolnictwie coraz wi\u0119kszy nacisk k\u0142adzie si\u0119 na kwestie \u015brodowiskowe i klimatyczne. Celem dzia\u0142a\u0144 jest przede wszystkim zachowanie cennych przyrodniczo siedlisk, ochrona rodzimej fauny i flory, a tak\u017ce szersze wprowadzanie zielonych element\u00f3w w krajobrazie […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2773,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36,118,120],"tags":[],"class_list":["post-2772","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-artykuly","category-ochrona-srodowiska-artykuly"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2772","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2772"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2777,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2772\/revisions\/2777"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2773"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}