{"id":2169,"date":"2025-09-15T15:16:19","date_gmt":"2025-09-15T13:16:19","guid":{"rendered":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/?p=2169"},"modified":"2025-09-19T10:44:08","modified_gmt":"2025-09-19T08:44:08","slug":"niespioch-zloty-guzik-mlecznica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/2025\/09\/15\/niespioch-zloty-guzik-mlecznica\/","title":{"rendered":"Nie\u015bpioch, z\u0142oty guzik, mlecznica"},"content":{"rendered":"

Wrotycz pospolity (\u0142ac. Tanacetum vulgare) w r\u00f3\u017cnych regionach Polski i w gwarach ma swoje nazwy: mlecznica, pi\u017cmo, wrotycz swojski, nie\u015bpioch, z\u0142oty guzik czy \u017c\u00f3\u0142ty krwawnik. Nale\u017cy do rodziny astrowatych, kwitnie od lipca do wrze\u015bnia. Jest ro\u015blin\u0105 wieloletni\u0105, ruderaln\u0105 i pospolit\u0105 w Polsce. Ro\u015bnie przy poboczach dr\u00f3g, przy budowach, na \u0142\u0105kach, na polach i ugorach. Wrotycz mo\u017ce dorasta\u0107 nawet do 150 cm wysoko\u015bci. \u017b\u00f3\u0142te koszyczki o intensywnym zapachu zebrane s\u0105 w baldachokszta\u0142tny kwiatostan.<\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n

fot. 1. Wrotycz pospolity<\/p>\n

Dawniej wrotycz w zielarstwie by\u0142 powszechnie stosowany w walce z paso\u017cytami. Nazwa nie\u015bpioch zwi\u0105zana jest z tym, \u017ce odstrasza owady i szkodniki, czyli jest \u201eczujny i aktywny\u201d w swoim dzia\u0142aniu. Inna interpretacja nazwy \u201enie\u015bpioch\u201d, to \u201eczuwanie nad w\u0142asnym terytorium\u201d, poniewa\u017c wrotycz zawiera substancje, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 toksyczne dla ludzi i zwierz\u0105t w wi\u0119kszych dawkach. Kolejna nazwa wrotyczu, to mlecznica \u2013 ze wzgl\u0119du na charakterystyczny, gorzki smak, kt\u00f3ry przypomina smak zepsutego lub sfermentowanego mleka.<\/p>\n

Dr Henryk R\u00f3\u017ca\u0144ski \u2013 ceniony wyk\u0142adowca akademicki oraz za\u0142o\u017cyciel i prezes Polskiego Towarzystwa Zielarzy i Fitoterapeut\u00f3w informuje, i\u017c surowcem wrotyczu jest ziele, kwiat, li\u015b\u0107 i owoc. Zaleca, aby li\u015bcie i ziele zbiera\u0107 przed i w czasie kwitnienia ro\u015bliny, natomiast kwiaty w czasie kwitnienia. Owoce \u2013 nie\u0142upki zbiera si\u0119 w czasie dojrzewania. Pozyskane surowce suszymy w ciemnym miejscu, w temperaturze do 50o<\/sup>C.<\/p>\n

Wrotycz ma r\u00f3wnie\u017c swoje miejsce w kulturze i tradycji, gdzie uwa\u017cany jest za ro\u015blin\u0119 przynosz\u0105c\u0105 szcz\u0119\u015bcie i chroni\u0105c\u0105 przed negatywn\u0105 energi\u0105. Od wiek\u00f3w ceniony jest nie tylko jako naturalny i skuteczny repelent odstraszaj\u0105cy r\u00f3\u017cnorodne owady i szkodniki, ale tak\u017ce wspomaga leczenie wielu dolegliwo\u015bci. Wrotycz zosta\u0142 wpisany na list\u0119 ro\u015blin toksycznych ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 tujonu, a\u017c 70% w ca\u0142ej ro\u015blinie. Nie jest on zakazany w Polsce i mo\u017cna go uprawia\u0107 w ogrodach. Dozwolone jest stosowanie wrotyczu, ale nale\u017cy by\u0107 ostro\u017cnym i korzysta\u0107 z ro\u015bliny w spos\u00f3b \u015bwiadomy i bezpieczny, a najlepiej skonsultowa\u0107 si\u0119 z osob\u0105 posiadaj\u0105c\u0105 wiedz\u0119 z zakresu zio\u0142olecznictwa. Pami\u0119tajmy, i\u017c wrotyczu nie nale\u017cy podawa\u0107 kobietom ci\u0119\u017carnym i karmi\u0105cym, gdy\u017c substancje czynne przechodz\u0105 do mleka.<\/p>\n

Wrotycz mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany do zwalczania paso\u017cyt\u00f3w, niszczy wi\u0119kszo\u015b\u0107 pierwotniak\u00f3w, oble\u0144c\u00f3w, p\u0142azi\u0144c\u00f3w, owad\u00f3w i roztoczy paso\u017cytniczych. Wyniki bada\u0144 potwierdzaj\u0105, \u017ce wyci\u0105gi z wrotyczu szybko i skutecznie likwiduj\u0105 nu\u017ce\u0144ce czy kleszcze, a ocet z wrotyczu stosowany jest do zwalczania wszawicy. Literatura podaje tak\u017ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwgrzybiczne czy odka\u017caj\u0105ce.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d ogrodnik\u00f3w i rolnik\u00f3w ekologicznych wrotycz znajduje zastosowanie w ochronie ro\u015blin i upraw. Odwar przygotowany z wrotyczu to skuteczna ochrona ro\u015blin przed r\u00f3\u017cnymi szkodnikami, np. mszycami czy stonk\u0105 ziemniaczan\u0105. Mo\u017cna przygotowa\u0107 tak\u017ce gnoj\u00f3wk\u0119 z wrotyczu, kt\u00f3ra jest cennym nawozem bogatym w potas i azot. W tym celu \u015bwie\u017ce ziele wrotyczu zalewa si\u0119 wod\u0105, odstawia si\u0119 na 14\u201320 dni codziennie mieszaj\u0105c. Opr\u00f3cz wzbogacenia gleby w cenne sk\u0142adniki, uzyskujemy r\u00f3wnie\u017c ekologiczny preparat, kt\u00f3ry zwalcza mr\u00f3wki i mszyce w uprawach.<\/p>\n

Intensywny zapach wrotyczu, przypominaj\u0105cy wo\u0144 kamfory pomaga nam, je\u015bli chcemy oczy\u015bci\u0107 dom z myszy i moli. W tym celu nale\u017cy umie\u015bci\u0107 kwitn\u0105cy wrotycz \u015bwie\u017cy lub suszony w szafkach, szparach drzwi i pod meblami. W sklepach zielarskich i aptekach dost\u0119pny jest, np. olejek z wrotyczu, kt\u00f3ry odgrywa istotn\u0105 rol\u0119 w aromaterapii. Pozyskiwany jest on z kwiat\u00f3w i li\u015bci wrotyczu. Pomaga odpr\u0119\u017cy\u0107 si\u0119 i zmniejszy\u0107 poziom stresu. Wykorzystywany jest r\u00f3wnie\u017c w kosmetykach do piel\u0119gnacji sk\u00f3ry, dzi\u0119ki swoim w\u0142a\u015bciwo\u015bciom przeciwzapalnym, np. \u0142agodz\u0105c zaczerwienienia i podra\u017cnienia.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o zalecane spo\u017cycie wrotyczu w celach leczniczych, to polecam zag\u0142\u0119bi\u0107 si\u0119 w prace naukowe dr. Henryka R\u00f3\u017ca\u0144skiego, gdzie dok\u0142adnie opisane s\u0105 wszystkie wskazania i przeciwwskazania, w\u0142a\u015bciwo\u015bci toksykologiczne, preparaty i spos\u00f3b podawania wrotyczu lub skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem b\u0105d\u017a fitoterapeut\u0105. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107 o tym, i\u017c ca\u0142a ro\u015blina wrotyczu pospolitego jest toksyczna i mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 skutki uboczne. Jej szkodliwo\u015b\u0107 wynika\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 z obecno\u015bci tujonu i izotujonu, kt\u00f3re w wi\u0119kszych dawkach mog\u0105 by\u0107 gro\u017ane dla zdrowia. Spo\u017cycie tej ro\u015bliny podra\u017cnia b\u0142ony \u015bluzowe przewodu pokarmowego, a tak\u017ce niesie ryzyko poronienia. Dlatego warto zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107 przy jej stosowaniu.<\/p>\n

Tekst i fot. Natalia Czy\u017cewska-Sucho\u0144, KPODR<\/p>\n

Opracowano na podstawie:<\/p>\n

\u2013 http:\/\/www.herbal-supplement-resource.com,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/pl.wikipedia.org,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/www.happysenior.pl\/,<\/p>\n

\u2013 https:\/\/www.magicznyogrod.pl\/.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wrotycz pospolity (\u0142ac. Tanacetum vulgare) w r\u00f3\u017cnych regionach Polski i w gwarach ma swoje nazwy: mlecznica, pi\u017cmo, wrotycz swojski, nie\u015bpioch, z\u0142oty guzik czy \u017c\u00f3\u0142ty krwawnik. Nale\u017cy do rodziny astrowatych, kwitnie od lipca do wrze\u015bnia. Jest ro\u015blin\u0105 wieloletni\u0105, ruderaln\u0105 i pospolit\u0105 w Polsce. Ro\u015bnie przy poboczach dr\u00f3g, przy budowach, na \u0142\u0105kach, na polach i ugorach. Wrotycz […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2170,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[120],"tags":[],"class_list":["post-2169","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ochrona-srodowiska-artykuly"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2169"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2169\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2265,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2169\/revisions\/2265"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}