{"id":2132,"date":"2025-09-15T14:44:53","date_gmt":"2025-09-15T12:44:53","guid":{"rendered":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/?p=2132"},"modified":"2025-09-19T10:35:49","modified_gmt":"2025-09-19T08:35:49","slug":"rola-gleby-w-gospodarstwie-ekologicznym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/2025\/09\/15\/rola-gleby-w-gospodarstwie-ekologicznym\/","title":{"rendered":"Rola gleby w gospodarstwie ekologicznym"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n

Rolnictwo ekologiczne jest odpowiedzi\u0105 na intensyfikacj\u0119 rolnictwa, czyli na nadmierne stosowanie nawoz\u00f3w mineralnych, pestycyd\u00f3w oraz zwi\u0105zane z tym zanieczyszczenie \u015brodowiska i pogarszaj\u0105c\u0105 si\u0119 jako\u015b\u0107 produkowanej \u017cywno\u015bci. Zdrowa gleba w gospodarstwie ekologicznym warunkuje produkcj\u0119 zdrowych ro\u015blin, zwierz\u0105t, a co za tym idzie bezpiecznej \u017cywno\u015bci.<\/p>\n

Rolnictwo ekologiczne mo\u017cna zdefiniowa\u0107 jako zr\u00f3wnowa\u017cony agroekosystem o charakterze trwa\u0142ym, kt\u00f3rego celem jest d\u0105\u017cenie do zachowania \u017cyzno\u015bci gleby i rozwoju bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Jako\u015b\u0107 i \u017cyzno\u015b\u0107 gleby s\u0105 decyduj\u0105cymi czynnikami zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju i zachowania \u017cycia na naszej planecie.<\/p>\n

O jako\u015bci gleb wykorzystywanych rolniczo decyduje przede wszystkim rolnik, podczas swojej codziennej pracy. Dlatego to w\u0142a\u015bnie on powinien mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce gleba nie jest martwym substratem, a od jej jako\u015bci, zdrowotno\u015bci zale\u017cy ca\u0142a produkcja gospodarstwa i jako\u015b\u0107 wyprodukowanej \u017cywno\u015bci.<\/p>\n<\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n

fot.1. Badanie \u017cyzno\u015bci gleby<\/em><\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n

fot. 2. Byd\u0142o rasy hereford<\/em><\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n

fot.3. Lucerna<\/em><\/p>\n

Jako\u015b\u0107 gleb w Polsce nie jest zadowalaj\u0105ca i systematycznie si\u0119 pogarsza. Oko\u0142o 25% gleb w Polsce jest zdegradowanych i oko\u0142o 75% gleb jest bardzo zdegradowanych. Jest to skutek rabunkowej eksploatacji gleby, braku wiedzy na temat proces\u00f3w biologicznych zachodz\u0105cych w glebie,\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 w dalszej kolejno\u015bci spowodowane jest to zbyt intensywn\u0105 upraw\u0105 gleby, w tym nadu\u017cywaniem nawoz\u00f3w mineralnych, szczeg\u00f3lnie azotowych czy te\u017c uproszczeniami w zmianowaniu.<\/p>\n

Wszystkie powy\u017csze czynniki prowadz\u0105 do ubywania materii organicznej, co poci\u0105ga za sob\u0105 zmniejszenie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci organizm\u00f3w glebowych, a przez to tworzenia si\u0119 pr\u00f3chnicy.<\/p>\n

Dlaczego materia organiczna w glebie jest taka wa\u017cna?<\/p>\n

Dla rolnika materia organiczna jest zabezpieczeniem prawid\u0142owego od\u017cywienia jego upraw, ograniczaj\u0105c skutki miejscowych niedobor\u00f3w oraz nadwy\u017cek sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych w trakcie nawo\u017cenia.<\/p>\n

Materia organiczna jest niezwykle wa\u017cna w okresach niedoboru wody, poniewa\u017c tworzony przez ni\u0105 bufor sorpcyjny \u0142agodzi zjawisko zasolenia, ale r\u00f3wnie\u017c uzupe\u0142nia ze zgromadzonych zasob\u00f3w okresowe niedobory wa\u017cnych dla ro\u015blin sk\u0142adnik\u00f3w.<\/p>\n

Prawid\u0142owa zawarto\u015b\u0107 glebowej materii organicznej w glebach Polski powinna wynosi\u0107 \u015brednio 5%, na glebach lekkich ok. 3,5%. Rzeczywista jej zawarto\u015b\u0107 wynosi obecnie \u015brednio 1,6\u20131,9%.<\/p>\n

Rolnictwo ekologiczne pozytywnie wp\u0142ywa na gleb\u0119, zwi\u0119kszaj\u0105c jej \u017cyzno\u015b\u0107, poprawiaj\u0105c struktur\u0119\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 i zwi\u0119kszaj\u0105c zawarto\u015b\u0107 substancji organicznych.<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 powy\u017csze, pocz\u0105tkiem wszelkich dzia\u0142a\u0144 produkcyjnych powinna by\u0107 dok\u0142adna diagnoza gleby.<\/p>\n

Pr\u00f3chnica \u2013 poprawia struktur\u0119 gleby. Substancje pr\u00f3chniczne wp\u0142ywaj\u0105 na struktur\u0119 agregatow\u0105 gleb, dzi\u0119ki temu poprawiaj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bci wodno-powietrzne. Zwi\u0119ksza si\u0119\u00a0 zwi\u0119z\u0142o\u015b\u0107 gleb lekkich, a zmniejsza zwi\u0119z\u0142o\u015b\u0107 gleb ci\u0119\u017ckich.<\/p>\n

Zwi\u0105zki pr\u00f3chniczne odznaczaj\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 pojemno\u015bci\u0105 wodn\u0105, dzia\u0142aj\u0105 strukturotw\u00f3rczo. Ciemne zabarwienie pr\u00f3chnicy pozwala na silne poch\u0142anianie promieniowania s\u0142onecznego, powoduj\u0105c szybkie ogrzanie gleby \u2013 co jest niezwykle wa\u017cne w okresie wiosny. Pr\u00f3chnica\u00a0 jest magazynem sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych (N i P). Zwi\u0105zki pr\u00f3chniczne wp\u0142ywaj\u0105 na w\u0142a\u015bciwo\u015bci buforowe gleby\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 i stabilizuj\u0105 jej odczyn. Pr\u00f3chnica reguluje r\u00f3wnie\u017c st\u0119\u017cenie kation\u00f3w Ca2+<\/sup>, Mg2+<\/sup>, NH4+<\/sup>, K+<\/sup>, H+<\/sup> w roztworze glebowym. Materia organiczna to tak\u017ce niezb\u0119dnik mikroelement\u00f3w.<\/p>\n

Materia organiczna pe\u0142ni r\u00f3wnie\u017c funkcje biologiczne. Pr\u00f3chnica wp\u0142ywa na aktywno\u015b\u0107 mikroflory\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 i mikrofauny glebowej oraz na wzrost i rozw\u00f3j ro\u015blin.<\/p>\n

Gleby zasobne w materi\u0119 organiczn\u0105 s\u0105 aktywne biologicznie. W zwi\u0105zkach pr\u00f3chnicznych stwierdzono wiele substancji wzrostowych, jak auksyny, witaminy oraz kwasy organiczne. Substancje pr\u00f3chniczne mog\u0105 ograniczy\u0107 wyst\u0119powanie patogen\u00f3w poprzez wspieranie rozwoju ich antagonist\u00f3w. Zwi\u0105zki pr\u00f3chniczne dzia\u0142aj\u0105 detoksykacyjnie na ksenobiotyki oraz metale ci\u0119\u017ckie.<\/p>\n

Istotny dla ka\u017cdego rolnika powinien by\u0107 fakt, \u017ce pr\u00f3chnica oraz pozosta\u0142a materia organiczna s\u0105 \u201eg\u0105bk\u0105\u201d, kt\u00f3ra ch\u0142onie du\u017ce ilo\u015bci wody. Ka\u017cdy 1% materii organicznej ma zdolno\u015b\u0107 magazynowania oko\u0142o 160 l wody na 1 ha. Woda zgromadzona przez pr\u00f3chnic\u0119 jest dost\u0119pna dla korzeni ro\u015blin i innych organizm\u00f3w glebowych. Gleby zasobne w materi\u0119 organiczn\u0105 odznaczaj\u0105 si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015bci\u0105 biologiczn\u0105, dzi\u0119ki zwi\u0119kszonej dost\u0119pno\u015bci wody dla wszystkich form \u017cycia glebowego.<\/p>\n

Jakie dzia\u0142ania podj\u0105\u0107, by stworzy\u0107 optymalne warunki do regeneracji gleby?<\/p>\n

– Zadba\u0107 o prawid\u0142owe pH gleby \u2013 ro\u015bliny s\u0105 najodporniejsze na choroby i najbardziej produktywne, gdy pH gleby wynosi 6,7\u20136,8;<\/p>\n

– Zadba\u0107 o w\u0142a\u015bciwy stosunek w potencjale wymiennym kation\u00f3w (PWK) \u2013 nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 do stosunku Ca2+<\/sup>: Mg2+<\/sup>: K+<\/sup> (PWK) na poziomie 68:12:3\u20136. Ten stosunek decyduje o fizycznych i chemicznych cechach gleby, jej biologii i pojemno\u015bci wodnej. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, by kationy H+<\/sup> nie przekroczy\u0142y 10% PWK;<\/p>\n

– Zadba\u0107 o wysok\u0105 zawarto\u015b\u0107 materii organicznej;<\/p>\n

– Ograniczy\u0107 ugniatanie gleby i podglebia przez ci\u0119\u017ckie maszyny i zwierz\u0119ta;<\/p>\n

– Zadba\u0107 o dost\u0119pno\u015b\u0107 makro- i mikroelement\u00f3w wa\u017cnych dla upraw, nie tylko fosforu i potasu,\u00a0 ale tak\u017ce magnezu, manganu, siarki, cynku czy boru. W przypadku niekt\u00f3rych ro\u015blin r\u00f3wnie\u017c wa\u017cne s\u0105: mied\u017a, \u017celazo i molibden;<\/p>\n

– Prawid\u0142owy czas wegetacji upraw.<\/p>\n

\u2026bo gleba jest najwa\u017cniejsza.<\/p>\n

Tekst i fot. Agnieszka Dobosz-Idzik, KPODR<\/p>\n

Opracowano na podstawie:<\/p>\n

wyk\u0142adu dr. in\u017c. Jerzego Pr\u00f3chnickieg<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rolnictwo ekologiczne jest odpowiedzi\u0105 na intensyfikacj\u0119 rolnictwa, czyli na nadmierne stosowanie nawoz\u00f3w mineralnych, pestycyd\u00f3w oraz zwi\u0105zane z tym zanieczyszczenie \u015brodowiska i pogarszaj\u0105c\u0105 si\u0119 jako\u015b\u0107 produkowanej \u017cywno\u015bci. Zdrowa gleba w gospodarstwie ekologicznym warunkuje produkcj\u0119 zdrowych ro\u015blin, zwierz\u0105t, a co za tym idzie bezpiecznej \u017cywno\u015bci. Rolnictwo ekologiczne mo\u017cna zdefiniowa\u0107 jako zr\u00f3wnowa\u017cony agroekosystem o charakterze trwa\u0142ym, kt\u00f3rego celem […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2136,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[119],"tags":[],"class_list":["post-2132","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rolnictwo-ekologiczne-artykuly"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2132"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2260,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2132\/revisions\/2260"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2136"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}